کولپوسکوپی چیست | نحوه انجام، کاربرد، هزینه و عوارض خطرناک

کولپوسکوپی به انگلیسی (Colposcopy) در حقیقت زیر مجموعه ای از روش های تشخیصی است. این معاینه حرفه ای پزشکی به متخصص این امکان را میدهد تا دهانه رحم، دیواره واژن و ناحیه خارجی دستگاه تناسلی (ولو) را برای شناسایی سلول‌ های سرطانی یا پیش‌ سرطانی بررسی کند. به همین منظور در ابتدا قبل از انجام کولپوسکوپی، تست پاپ اسمیر تجویز میشود. در صورتی که نتیجه تست پاپ اسمیر شما غیر طبیعی بوده یا تست تشخیص ویروس HPV (ویروس پاپیلومای انسانی) مثبت باشد، پزشک ممکن است کولپوسکوپی را برای بررسی دقیق‌ تر توصیه کند.

کولپوسکوپی چگونه انجام می‌ شود؟

در این روش، پزشک از یک دستگاه مخصوص به نام کولپوسکوپ استفاده میکند. این وسیله شامل یک میکروسکوپ متصل به فیبر نوری در اول آن بوده و امکان مشاهده تمامی بافت‌ های دهانه رحم و واژن را با جزئیات و بزرگ‌ نمایی بیشتر فراهم می‌ کند. در صورتی که پزشک با هر نوع ناهنجاری‌ مواجه شود، ممکن است از نواحی مشکوک نمونه‌ برداری (بیوپسی) انجام داده تا نمونه در آزمایشگاه به طور جزئی و تخصصی تر بررسی شود.

کولپوسکوپی زگیل تناسلی برای تشخیص دقیق

کولپوسکوپی بسیار شبیه کولونوسکوپی است، با این تفاوت که روی نواحی واژن و دهانه رحم و همچنین فرج زنان انجام می‌ شود. به همین دلیل برای تشخیص هر نوع ناهنجاری در این اندام به خصوص زگیل های تناسلی و تبخال تناسلی دقیق تر عمل میکند.

چه زمانی از کولپوسکوپی برای تشخیص زائده های تناسلی استفاده میشود؟

1. زگیل های تناسلی: این زائده ها با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیستند. به خصوص زمانی که در دهانه رحم یا دیواره‌ های واژن ایجاد شده اند.
2. ضایعات مداوم یا غیرمعمول: برای رد احتمال ابتلا به گونه‌ های پرخطر ویروس اچ پی وی HPV یا دیسپلازی دهانه رحم.
3. ارزیابی وضعیت بیمار بعد از درمان: برای بیمارانی که سابقه تغییرات سلول های دهانه رحم ناشی از ویروس HPV دارند.

کاربرد های کولپوسکوپی چیست؟

هدف اصلی از انجام معاینه با روش کولپوسکوپی، شناسایی سلول‌ های سرطانی یا سلول‌ هایی است که در صورت عدم درمان، ممکن است سرطانی شوند (دیسپلازی دهانه رحم). این روش همچنین برای تشخیص زگیل تناسلی و پولیپ‌ های غیرسرطانی به کار می‌ رود. گاهی اوقات، پزشک برای بررسی خونریزی غیرطبیعی واژینال یا خارش ولو نیز این آزمایش را تجویز می‌ کند.

مطلب پیشنهادی: آیا زگیل تناسلی درمان میشود؟

چه زمانی کولپوسکوپی لازم است؟

پزشک ممکن است کولپوسکوپی را در موارد زیر پیشنهاد کند:

• نتیجه غیر طبیعی تست پاپ اسمیر
• نتایج مشکوک در معاینه لگنی
• تست مثبت HPV

آیا این روش معاینه رحم خطرناک است؟

خیر در اکثر مواقع لزومی به نگرانی نیست. در بسیاری از موارد، نتایج نشان‌ دهنده سرطان نیستند. حتی اگر سلول‌ های پیش‌ سرطانی وجود داشته باشند، احتمال سرطانی شدن آن‌ ها در فاصله زمانی تا انجام کولپوسکوپی بسیار کم است. این روش به پزشک کمک می‌ کند تا هرگونه تغییر غیرطبیعی را زودتر شناسایی کرده و در صورت نیاز، اقدامات درمانی را آغاز کند.

کولپوسکوپی را چه کسی انجام می‌دهد؟

پزشکان متخصص زنان و زایمان یا پزشکان عمومی دوره دیده می‌ توانند کولپوسکوپی انجام دهند. برخی متخصصان خاص به نام کولپوسکوپیست نیز این روش را با دقت بالا انجام داده که می‌ تواند احتمال تشخیص به‌ موقع سلول‌ های پیش‌ سرطانی را افزایش دهد.

جزئیات انجام کولپوسکوپی

بسیاری از زنان این طرز تفکر را دارند که آیا کولپوسکوپی یک عمل جراحی است؟ در این باره لازم است بدانید که کولپوسکوپی به خودی خود یک جراحی محسوب نمی‌ شود، اما در صورتی که پزشک نیاز به نمونه‌ برداری داشته باشد، این فرآیند به عنوان یک جراحی جزئی در نظر گرفته می‌ شود. بیوپسی معمولاً بدون درد بوده، کمتر از ۳۰ دقیقه زمان برده و نیازی به بستری در بیمارستان ندارد.

چگونه برای کولپوسکوپی آماده شویم؟

در صورتی که تصمیم دارید برای این آزمایش آماده شوید، حتما موارد زیر را در نظر بگیرید:

• اگر باردار هستید، حتماً به پزشک اطلاع دهید. انجام کولپوسکوپی در دوران بارداری ممکن است منجر به خونریزی شود، خصوصاً اگر همراه با نمونه‌ برداری باشد.
• بهترین زمان انجام کولپوسکوپی، زمانی است که در دوران قاعدگی نباشید، زیرا خونریزی ممکن است دید پزشک را محدود کند.
• حداقل ۴۸ ساعت قبل از کولپوسکوپی از رابطه جنسی، استفاده از تامپون یا کرم‌ های واژینال خودداری کنید، زیرا این موارد می‌ توانند نتایج آزمایش را تحت تاثیر قرار دهند.
• مصرف نوعی مسکن مانند ایبوپروفن یا استامینوفن در روز انجام کولپوسکوپی می‌ تواند به کاهش هرگونه ناراحتی کمک کند.
• این روش معمولاً بین ۱۰ تا ۲۰ دقیقه در مطب پزشک یا کلینیک انجام می‌ شود و نیازی به بستری ندارد.

مراحل انجام کولپوسکوپی

در اینجا به بررسی قدم به قدم مراحل انجام این آزمایش پرداختیم:

• بیمار روی تخت معاینه دراز کشیده و پاها را در رکاب مخصوص قرار می‌ دهد.
• پزشک با استفاده از اسپکولوم، واژن را باز کرده و دهانه رحم را مشاهده می‌ کند.
• کولپوسکوپ که دارای یک لنز مشابه دوربین دوچشمی است، از بیرون واژن برای بررسی دقیق‌ تر مورد استفاده قرار می‌ گیرد.
• نوعی محلول اسیدی ملایم (شبیه سرکه) روی دهانه رحم اعمال شده که ممکن است باعث کمی سوزش شود. این محلول کمک می‌ کند تا نواحی مشکوک بهتر دیده شوند.
• در صورت مشاهده نواحی غیرطبیعی، پزشک می‌ تواند از آن‌ ها نمونه‌ برداری کند.

بیوپسی یا نمونه برداری در کولپوسکوپی چگونه انجام می‌ شود؟

برخلاف تست پاپ اسمیر که سلول‌ هایی از تمام سطح دهانه رحم جمع‌ آوری می‌شود، بیوپسی در کولپوسکوپی فقط از نواحی مشکوک انجام می‌ شود. این نمونه‌ ها برای بررسی دقیق‌ تر به آزمایشگاه ارسال شده تا وجود سلول‌های پیش‌ سرطانی یا سرطانی بررسی شود. در هنگام نمونه‌ برداری ممکن است کمی فشار یا سوزش احساس کنید.

آیا کولپوسکوپی دردناک است؟

کولپوسکوپی معمولاً دردناک نیست. ممکن است هنگام ورود اسپکولوم کمی فشار احساس کنید. محلول سرکه‌ ای ممکن است باعث سوزش جزئی شود. در صورت انجام بیوپسی، ممکن است احساس گرفتگی مشابه درد قاعدگی داشته باشید. مصرف مسکن‌ های معمولی قبل از انجام آزمایش می‌ تواند به کاهش هرگونه ناراحتی کمک کند.

تفسیر نتایج کولپوسکوپی

به طور معمول 3 الی 4 روز کاری یا حدودا یک هفته طول می کشد تا نتایج آزمایش آماده شده و به دست شما برسد. نتیجه حاصل از آزمایش سلول های دهانه رحم ممکن است نسبت به یافته های مشاهده شده زمان معاینه پزشک یا پس از نمونه برداری (بیوپسی)؛ به چندین دسته تقسیم شود.

لازم است بدانید که تفسیر درست نتیجه کولپوسکوپی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. زیرا نقشی حیاتی داشته و میتواند برای تشخیص زودهنگام بیماریهای رحم، به ویژه ضایعات پیش سرطانی موثر باشد.

مطلب یشنهادی: درمان صد در صد زگیل تناسلی

نتیجه طبیعی کولپوسکوپی

در صورتی که هیچ گونه عارضه غیر طبیعی و ضایعه سرطانی مشاهده نشود، پزشک نتیجه تست را طبیعی یا نرمال در نظر می گیرد. نتیجه نرمال در معانی زیر تفسیر میشود:

• بافت دهانه رحم به طور طبیعی سالم است.
• نشانه‌ های مشکوک از زگیل تناسلی، التهاب مزمن یا تغییرات غیر طبیعی سلولی دیده نشده.
• بیمار نیاز نیست برای درمان به پزشک خاصی ارجاع داده شود.

در چنین شرایطی، پزشک به خانم ها ادامه غربالگری‌ های روتین (انجام پاپ اسمیر منظم) را پیشنهاد میکند.

احتمال سرطان و تشخیص ضایعات سرطانی

در صورتی که زمان انجام کولپوسکوپی رحم پزشک قسمت های غیر طبیعی را یافت کند، به احتمال بسیار بالا بیوپسی یا نمونه برداری را انجام میدهد. نتایج بیوپسی معمولا در موارد زیر دسته بندی میشوند:

• CIN 1 (نئوپلازی خفیف): تغییرات سلولی خفیف که در اکثر بیماران به صورت خود‌ به‌ خود برطرف می‌ شود.
• CIN 2 و CIN 3 (نئوپلازی متوسط تا شدید): تغییرات پیش‌ سرطانی که احتمال پیشرفت به سرطان دهانه رحم را دارند.
• وجود زخم یا ضایعه HPV مثبت: نشان‌ دهنده عفونت ویروسی با خطر بالا که نیاز به پیگیری دقیق دارد.

این نتایج تعیین می‌ کنند که بیمار نیاز به جدی تر شدن روند درمان دارد (مثل کرایوتراپی، LEEP یا جراحی) یا فقط نیاز است تحت نظر قرار بگیرد.

پس از کولپوسکوپی چه اتفاقی می‌افتد؟

برای آمادگی بهتر، پیشنهاد میکنیم به این موارد توجه کنید که می‌ توانید بعد از انجام آزمایش بلافاصله به فعالیت‌ های روزمره خود ادامه دهید. همچنین اگر بیوپسی انجام نداده باشید، طبیعی است که برای یکی دو روز لکه‌ بینی خفیف داشته باشید.

اما اگر بیوپسی انجام داده باشید، احتمال دارد که یکی از موارد زیر را تجربه کنید:

• خونریزی خفیف واژینال که ممکن است چند روز ادامه داشته باشد.
• احساس درد یا ناراحتی جزئی در واژن که طی چند روز برطرف می‌ شود.
• ترشحات واژینال تیره‌ رنگ (سیاه یا قهوه‌ ای) که ناشی از محلول اسیدی استفاده‌شده در حین آزمایش است.

پیشنهاد مشاوران کلینیک زارعی: برای کنترل خونریزی یا ترشحات، می‌ توانید از نوار بهداشتی استفاده کنید. اما تا زمان بهبودی کامل، از وارد کردن هرگونه جسم خارجی به واژن خودداری کنید. این شامل رابطه جنسی، استفاده از تامپون و دوش واژینال می‌شود. مدت زمان پرهیز از این فعالیت‌ ها بسته به شرایط شما متفاوت است، بنابراین حتماً با پزشک خود در این مورد مشورت کرده تا روند بهبودی به درستی طی شود.