پیچ خوردگی روده (ولولوس) چیست | علائم، دلایل و روشهای درمان

عارضه ولولوس نوعی پیچش غیر طبیعی بخشی از روده بزرگ یا کوچک است. پیچ خوردگی روده می تواند ناشی از مشکلات ساختار روده بزرگ، یبوست و سایر مسائل مرتبط با بهداشت فردی یا حتی رژیم غذایی نامناسب باشد. این بیماری یک وضعیت اورژانس پزشکی است که برای درمان قطعی نیاز به جراحی دارد.

انسداد روده وضعیت حاد تر و مرحله بعدی ولولوس بوده که در صورت ایجاد، می تواند عوارض شدیدی ایجاد کند. در این مقاله به بررسی علائم و نشانه های ولولوس در کودکان و بزرگسالان می پردازیم.

ولولوس یا پیچ خوردگی روده چیست؟

ولولوس (Volvulus) زمانی رخ می دهد که بخشی از کولون یا روده بپیچد. پیچ خوردگی باعث انسداد روده می شود که به مرور زمان میتواند خونرسانی به سایر نواحی روده را قطع کند.

همانطور که گفتیم؛ پیچ خوردگی روده یک بیماری اورژانسی است که نیاز به درمان با روش جراحی دارد. در صورت عدم درمان، قسمت هایی از روده که خون کافی دریافت نمی کنند شروع به مردن می کنند.

ولولوس روده کوچک معمولا در نوزادان و کودکان رخ می دهد. در بزرگسالان، ولولوس روده کوچک نادر است.

در بزرگسالان، پیچ خوردگی روده اغلب در روده بزرگ اتفاق می افتد که به عنوان ولولوس سیگموئید شناخته می شود.

علائم پیچ خوردگی روده یا ولولوس چیست؟

علائم و نشانه های رایج پیچ خوردگی روده شامل موارد زیر هستند:

•  درد شکم (مداوم یا متناوب)
•  نفخ و اتساع روده (ورم شکم)
•  عدم توانایی در عبور گاز
•  استفراغ کردن
•  کاهش عملکرد روده (یبوست یا عدم وجود کامل مدفوع)
•  خونریزی مقعدی (خون در مدفوع)

البته لازم است بدانید که شدت این علائم بسته به نوع ولولوس شما متفاوت است. این نشانه ها همچنین می توانند با سایر مشکلات گوارشی نیز رخ دهند، بنابراین بحث در مورد علائمی که دارید، با پزشک متخصص اهمیت بسیاری دارد.

در صورت عدم درمان، پیچ خوردگی روده بزرگ می تواند منجر به عوارض جدی سلامتی، از جمله پریتونیت مدفوعی، سوراخ شدن روده و قانقاریا شود.

علت پیچ خوردگی روده

در نوزادان، ولولوس روده کوچک اغلب به دلیل چرخش نادرست رخ می دهد. چرخش نامناسب زمانی اتفاق می‌افتد که مشکلی در شکل‌ گیری روده‌ها باعث می‌ شود که در جای نامناسبی در شکم قرار بگیرند. این اتفاق می تواند باعث پیچ خوردن یا مسدود شدن روده شود.

در بزرگسالان، علل ولولوس سیگموئید عبارتند از:

• کولون متورم و بزرگ شده
• چسبندگی های شکمی که پس از جراحی، آسیب یا عفونت ایجاد می شود
• بیماری های روده بزرگ، مانند بیماری هیرشپرونگ
• روده بزرگی که به دیواره شکم متصل نیست
• یک اتصال باریک در پایه روده بزرگ (فیستول)
• یبوست مزمن
• بارداری

عوامل خطر اضافی برای ولولوس سیگموئید عبارتند از:

• در مردان بیشتر از زنان اتفاق می افتد
• افراد بالای 60 سال بیشتر به این عارضه مبتلا میشوند
• زندگی در خانه سالمندان یا مرکز مراقبت طولانی مدت

ولولوس معمولاً به دلیل یک بیماری زمینه‌ ای دیگر یا مشکلات فیزیکی در دستگاه گوارش ایجاد می‌ شود. با این حال، گاهی اوقات ممکن است به خودی خود رخ دهد.

روشهای پیشگیری از ایجاد ولولوس

«پرهیز از یبوست مزمن بهترین عامل بازدارنده از ولولوس است.

در حالی که برخی از عوامل خطر را نمی توان کنترل کرد، کارهایی وجود دارد که می توانید برای کاهش خطر ابتلا به پیچ خوردگی روده انجام دهید. این موارد عبارتند از:

• هیدراته نگه داشتن بدن: سطح هیدراتاسیون مناسب بدن خود را با نوشیدن آب کافی در طول روز حفظ کنید.
• رژیم غذایی پر فیبر: برای تقویت حرکات منظم روده، از غذاهای غنی از فیبر مانند میوه ها، سبزیجات و غلات کامل استفاده کنید.
• ورزش منظم: انجام فعالیت بدنی منظم به حفظ عملکرد سالم روده کمک می کند.
•  مراقبت فوری پزشکی: برای درد مداوم شکم، نفخ یا تغییر در عادات روده خود به دنبال کمک پزشکی باشید. اگر مشکل یبوست مزمن دارید، حتما با یک متخصص گوارش یا جراح کولورکتال مشکل خود را در میان بگذارید.

روشهای تشخیص پیچ خوردگی روده

تشخیص سریع پیچ خوردگی روده می تواند به درمان سریع تر بدون عوارض و حاصل شدن نتایج بهتر کمک کند.

اگر فردی علائم ولولوس را داشته باشد، پزشک معاینه فیزیکی انجام داده و از بیمار در مورد سابقه پزشکی او سوالاتی می پرسد. همچنین پزشکان برای تشخیص دقیق تر محل پیچ خوردگی کولون آزمایشات زیر را تجویز می کنند:

•  آزمایش خون
•  آزمایش هایی برای بررسی خون مدفوع
•  اشعه ایکس باریم برای دستگاه فوقانی یا تحتانی شکم
•  اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT) برای بررسی ناهنجاری های شکم
•  سیگموئیدوسکوپی انعطاف پذیر یا کلونوسکوپی

عوارض و خطرات

ولولوس باید در اسرع وقت درمان شود تا خطر عوارض به وجود نیامده یا کاهش یابند.

عوارض ولولوس می تواند شامل یکی از موارد زیر باشد:

• عفونت شدید خون به نام سپسیس
• یک اختلال سوء جذب به نام سندرم روده کوتاه که در نتیجه کمبود روده کوچک ایجاد می شود
• عفونت شکم که به عنوان پریتونیت ثانویه شناخته می شود

ولولوس اگر به موقع درمان نشود می تواند تهدید کننده زندگی باشد.

روش های درمان

پیچ خوردگی روده بیماری است که باید فورا درمان شود. در حین جراحی برای اصلاح ولولوس، پزشک برش کوچکی در دیواره شکم نزدیک محل پیچ خوردگی روده ایجاد کرده و آن را باز می کند.

پس از آن، پزشک جریان خون را به نواحی تحت تاثیر ولولوس باز می‌ گرداند. اگر قسمت‌هایی از روده برای مدت طولانی بدون خون باشد و بخشی از روده مرده باشد، جراح ممکن است آن قسمت از روده را خارج کند.

گاهی اوقات، جراح مجبور است آنقدر روده را بردارد که نتواند دوباره انتهای آن را به یکدیگر بچسباند. اگر این اتفاق بیفتد، جراح ممکن است مجبور شود دو انتهای روده را به روزنه هایی در دیواره شکم که به نام استوما شناخته می شود، متصل کند.

اگر فردی نیاز به استوما داشته باشد، مدفوع از این منافذ وارد کیسه کولوستومی می شود. این روش درمانی ممکن است دائمی یا موقت باشد.

گاهی اوقات، روش درمان با استوما آپاندیس فرد را در مکان دیگری رها می کند. اگر این اتفاق بیفتد، جراح ممکن است آپاندیس را خارج کند. زیرا اگر در جای مناسب خود نبود، ممکن است پزشک در آینده نتواند آپاندیسیت را تشخیص دهد. برداشتن آپاندیس از این مشکل جلوگیری می کند.

درمان خانگی پیچ خوردگی روده چیست؟

اگرچه برخی ممکن است روشهای سیگموئیدوسکوپی انعطاف پذیر یا تنقیه باریم را برای درمان خانگی پیچ خوردگی روده پیشنهاد کنند، اما باید این را در نظر بگیرید که ولولوس یک بیماری بسیار حاد می باشد. در نتیجه در صورت انجام یک روش غیر اصولی، میتواند باعث مرگ بافت در روده شود. بنابراین بهترین و قطعی ترین روش درمان ولولوس عمل جراحی بوده که باید با مشورت و زیر نظر پزشک انجام شود.

سوالات متداول درباره بیماری ولولوس یا پیچ خوردگی روده