تنقیه یا انما “Enema” شامل وارد کردن مایعی به طور مستقیم به مقعد برای تسهیل در روند عمل دفع مدفوع است. بیشتر بیماران از این روش زمانی استفاده میکنند که روش های درمانی دیگر موفق نبوده یا نیاز به انجام کولونوسکوپی دارند. زیرا تخلیه کامل کولون پیش از انجام کولونوسکوپی ضروری است. شما میتوانید کیت های تنقیه از جمله مانند تنقیه نمکی فلیت را بدون نیاز به نسخه پزشک از داروخانه ها تهیه کنید. توجه به این نکته ضروری است که به منظور پیشگیری از ایجاد عوارض؛ حتما باید از تنقیه طبق دستورالعمل روی بسته بندی آن استفاده کنید.
تنقیه یا انما چیست؟
تنقیه یا انما Enema؛ در حقیقت مایعی است که به طور مستقیم توسط متخصص یا پزشک عمومی به رکتوم شخصی تزریق میشود که توانایی دفع مدفوع را به شکل راحت و طبیعی ندارد. البته در برخی مواقع هم با مشورت پزشک، این تصمیم گرفته میشود که از این کیت تنقیه بیمار در خانه استفاده کند. برای بیمارانی که از تنقیه های خانگی استفاده میکنند، کیت های آن به راحتی از انواع داروخانه ها قابل تهیه است.
این روش جدید نیست و قرن هاست که مردم از تنقیه برای مدفوع خود در مواقع ضروری استفاده میکنند. حتی در بعضی جاها به آن اماله گفته میشده است. درست است که “تنقیه” به خود مایع تزریقی گفته میشود. اما بعضی از بیماران به خود عمل انجام شده این کار نیز همان “تنقیه” میگویند.
تنقیه خانگی برای یبوست چه زمانی لازم است؟
زمانی که یک یا چند مورد از موارد زیر پیش بیاید، معمولا شخص نیاز به انجام تنقیه پیدا میکند:
- رفع یبوست: در اکثر مواقع انما آخرین تلاش برای رفع یبوست است. اگر نمی توانید مدفوع کنید و تغییرات سبک زندگی نیز برای دفع مدفوع کمکی نکرده است، ممکن است به انما نیاز داشته باشید. معمولاً افزایش مصرف آب و فیبر می تواند به حرکت مدفوع کمک کند. در غیر این صورت، نرم کننده های مدفوع خوراکی و دارویی ممکن است کمک کنند. اگر این روش جواب نداد، ممکن است زمان آن رسیده باشد که مستقیماً با امتحان کردن انما به سراغ منبع مشکل بروید.
- درمان فشردگی مدفوع: یبوست شدید میتواند باعث شود مدفوع در داخل روده بزرگ شما گیر کند، بنابراین دفع آن به تنهایی غیرممکن است. انما یک گزینه درمانی تهاجمی است، اما نسبت به سایر گزینهها، مانند برداشتن مدفوع با جراحی، بسیار کمتر تهاجمی است.
- آمادگی برای جراحی: ممکن است قبل از جراحی روده بزرگ یا راست روده خود به انما برای دفع مدفوع نیاز داشته باشید. خلاص شدن از شر مدفوع، خطر عفونت را در طول جراحی کاهش می دهد.
- آماده شدن برای کولونوسکوپی: در طول کولونوسکوپی، پزشک یک اسکوپ را از طریق مقعد و از طریق رکتوم وارد روده بزرگ کرده تا رشد غیرطبیعی داخل روده بزرگ بیمار را بررسی کند. بخشی از دستورالعمل های آماده سازی شما ممکن است شامل انجام تنقیه در روز قبل باشد تا پزشک بتواند نمای واضحی از روده بزرگ داشته باشد.
- انجام یک روش تصویربرداری: در طول تنقیه باریم، پزشک مایعی حاوی پودر سفید گچی به نام باریم را وارد رکتوم شما می کند. محلول باریم باعث می شود نواحی مشکل دار راحت تر در عکس برداری با اشعه ایکس دیده شوند.
- دریافت دارو: پزشک ممکن است با استفاده از تنقیه، دارو را مستقیماً وارد روده بزرگ شما کند. به عنوان مثال، برخی از داروهایی که از طریق تنقیه تجویز می شوند، التهاب مرتبط با بیماری های دستگاه گوارش مانند کولیت اولسراتیو را کاهش می دهند.
برخی از افراد از تنقیه برای خلاص شدن از سموم بدن یا کاهش وزن استفاده می کنند، اما هیچ مدرکی وجود ندارد که تنقیه به این امر کمک کند.
انواع تنقیه یا انما
انواع تنقیه بر اساس نوع محلول آنها، میزان محلول انما و کاربردهای متفاوت در دسته های مختلفی تقسیم بندی میشوند.
در نتیجه عبارتند از:
1. نوع محلول
تنقیه سدیم فسفات رایج ترین و سریع ترین نوع است. تنقیه سدیم فسفات ترکیبی از آب و نمک (سالین) است. این تنقیه ها آب را از روده بزرگ شما به مدفوع شما می کشند، بنابراین دفع آن آسان تر می شود.
از دیگر ویژگی های آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تنقیه گلیسیرین نیز آب را به روده بزرگ کشیده تا مدفوع را نرم کند.
- تنقیه بیزاکودیل روده بزرگ شما را تحریک به حرکت می کند، بنابراین مدفوع را به بیرون هل می دهد.
- تنقیه روغن معدنی روده بزرگ را روان کرده تا مدفوع به راحتی از آن عبور کند.
- تنقیه باریم فقط در طول یک روش خاص اشعه ایکس استفاده می شود.
- محلول موجود در تنقیه مدفوع را نرم تر کرده تا بتواند راحت تر دفع شود.
برخی افراد محلول های خانگی را که از موادی مانند صابون، سرکه، شیر یا حتی قهوه تشکیل شده اند، مخلوط می کنند. با این حال، همه مواد خانگی از نظر ایمنی آزمایش نشده اند. آنها می توانند به طور بالقوه روده بزرگ شما را تحریک یا آسیب برسانند. اگر به تنقیه نیاز دارید، ارزش خرید یک تنقیه ایمن را دارد.
2. هدف از تنقیه
تنقیه های پاکسازی برای دفع سموم و مواد زائد در روده ها کاربرد دارد. میزان ترکیب پذیری آن بالا بوده و کولون را به سرعت در عرض چند دقیقه تمیز می کنند. استفاده از آن به این شکل بوده که بیمار مایع را وارد کرده و سپس در مدت زمان کمی دفع انجام میدهد. اکثر تنقیه ها، تنقیه های پاک کننده یا Cleansing هستند.
تنقیه های احتباسی نیاز دارند که شما آن را “نگه دارید” یا مایع را برای مدتی نگه دارید تا تنقیه زمان داشته باشد تا در داخل روده بزرگ شما عمل کند. به عنوان مثال، نگه داشتن تنقیه روغن معدنی به آن زمان می دهد تا روده بزرگ را روان کند تا بتوانید راحت تر مدفوع کنید.
3. مقدار محلول
تنقیه های با حجم زیاد (حدود ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی لیتر مایع) مایع را تا بخش های بالایی روده بزرگ هدایت کرده و باعث پاک سازی کامل آن می شوند.
تنقیه های با حجم کم (کمتر از ۵۰۰ میلی لیتر مایع) فقط بخش پایینی روده بزرگ را تمیز می کنند. که معمولاً همین مقدار کافی است.
در هر صورت، فارغ از نوع تنقیه، باید دقیقاً طبق دستورالعمل عمل کنید تا مقدار مایع را به درستی وارد کنید. در غیر این صورت ممکن است دچار عوارض ناخوشایند شوید. وارد کردن مایع بیش از حد می تواند به روده بزرگ آسیب برساند.
روش اثر گذاری تنقیه یا انما
تزریق مایع انما به مقعد باعث ایجاد فشار چندین برابر در کولون شده که این واکنش منجر تحریک برای دفع راحت مدفوع خواهد شد. توجه کنید که این کار به معنی این نبوده که بیمار میتواند هر مایعی را در مقعد خود تزریق کند.
تنقیه هایی که بدون نسخه پزشک تهیه می کنید بی خطر هستند (در صورت تجویز صحیح) و مزایای دیگری نیز دارند که به شما کمک می کنند سریعاً احساس تسکین کنید. به عنوان مثال، می توانند به شما در حفظ آب برای نرم کردن مدفوع، تحریک روده بزرگ برای حرکت یا روان کردن روده بزرگ برای روان کردن مسیر عبور مدفوع کمک کنند.
