در طی سالیان متوالی، مردم از عسل برای درمان بیماریهای مختلف و زخم ها استفاده می کردند. مصرف عسل برای تقویت بدن و مبارزه با بیماری ها تا کنون نیز ادامه دارد. اگرچه امروز با پیشرفت علم پزشکی پماد و داروها با طیف وسیعی برای درمان انواع زخم ها در دسترس هستند اما هنوز درمان زخم باز با عسل یک روش کاملا موثر و امن به شمار می آید.
زیرا عسل دارای خواص ضد باکتریایی و تعادل pH منحصر به فردی است که اکسیژن و ترکیبات درمانی را به زخم می رساند. از همین جهت، اغلب دارو و پمادهایی که برای درمان انواع زخم ها مورد استفاده قرار میگیرند، بر پایه ترکیبات موجود در عسل هستند.
آیا عسل برای بهبود زخم موثر است؟
اگر این سوال را دارید که آیا واقعا عسل برای درمان زخم باز موثر است یا خیر، لازم است بدانید بله. ترکیبات زیست فعال موجود در این ماده خوراکی شیرین کاملا به صورت ارگانیک و طبیعی می توانند باعث ترمیم زخم ها از داخل بدن شوند.
از کاربردها و مزایا مصرف عسل برای درمان زخم باز میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- pH اسیدی این ماده بوده که منجر به بهبود زخم می شود. عسل دارای pH اسیدی بین ۳.۲ تا ۴.۵ است. زمانی که شخص آن را به صورت ژل روی موضع آسیب دیده می مالد، عسل به مرور pH اسیدی خون را به آزاد کردن اکسیژن تحریک کرده که برای بهبود زخم بسیار موثر است. از طرفی دیگر، pH اسیدی وجود موادی به نام پروتئازها را که روند بهبود زخم را مختل می کنند، کاهش می دهد.
- خاصیت اسمزی در قند طبیعی عسل: قند طبیعی موجود در عسل اثر بیرون کشیدن آب از بافت های آسیب دیده را دارد (که به عنوان اثر اسمزی شناخته می شود). این اتفاق باعث کاهش تورم شده و جریان لنف را برای بهبود زخم تشویق می کند. شکر همچنین آب را از سلول های باکتریایی بیرون کشیده که می تواند به جلوگیری از تکثیر آنها کمک کند.
- اثر ضد باکتریایی: طبق تحقیقات اثبات شده است که عسل اثر ضد باکتریایی بر باکتری هایی دارد که معمولاً در زخم ها وجود دارند، مانند استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی سیلین (MRSA) و انتروکوک مقاوم به ونکومایسین (VRE). بخشی از این مقاومت ممکن است از طریق اثرات اسمزی آن باشد.
از خواص رایج درمانی دیگر عسل، میتوان به تسریع روند درمان در بیماریهای زیر نیز اشاره کرد:
- جوش و آکنه
- توده بواسیر یا هموروئید خارجی
- سوختگی های سطحی و عمقی پوست
- شقاق یا فیشر مقعدی
- زخم ها و زخم های التیام نیافته
- بیماری کیست مویی (سینوس پیلونیدال)
- زخم های وریدی و دیابتی پا
تاثیر استفاده از عسل برای درمان بواسیر
طبق آزمایشی که روی بیماران از نظر بروز هرگونه عارضه جانبی مانند بروز علائم و نشانه های جدید یا بدتر شدن علائم انجام شد، نتیجه استفاده از عسل برای درمان بواسیر؛ به این شکل به دست آمد که مخلوط عسل به طور قابل توجهی خونریزی را کاهش داده و خارش را در بیماران مبتلا به بواسیر تسکین داد.
این اتفاق به دلیل دارا بودن خاصیت ضدالتهابی، آنتی باکتریال و ترمیم کنندگی عسل طبیعی میباشد. همچنین بیمارانی که از این روش برای درمان استفاده کرده اند، بیان کردند که با استفاده از مخلوطی از عسل، روغن زیتون و موم زنبور عسل، علائمی از بهبودی سریع تر در از بین رفتن درد، خارش و خونریزی را تجربه کرده اند. مصرف عسل به صورت موضعی می تواند سوزش را تسکین داده، بهبودی را تسریع کند و خطر عفونت را تا حد زیادی کاهش دهد.
مطلب پیشنهادی: فیلم عمل جراحی بواسیر با لیزر
تاثیر استفاده از عسل برای درمان شقاق
تا کنون استفاده موضعی از عسل برای درمان شقاق مقعد، با کاهش قابل توجه درد، خونریزی و خارش در مطالعات، با بهبود بهبود زخم و ایجاد اثرات ضد باکتریایی، نویدبخش بوده است. زیرا خواص ضد التهابی طبیعی عسل، همراه با اسیدیته، اثر اسمزی و محتوای مواد مغذی آن، به ترمیم بافت و اپیتلیالیزاسیون کمک می کند. در حالی که در تعداد زیادی از بیماران عارضه ای ایجاد نکرده است، برخی دیگر احساس سوزش قابل تحمل را گزارش می کنند و فقط عسل پرتودهی شده با گاما باید برای اهداف پزشکی به دلیل وجود هاگ های باکتریایی بالقوه در عسل غیر استریل استفاده شود.
مطلب پیشنهادی: نحوه عمل شقاق با لیزر
اهمیت نظر پزشک در درمان زخم با عسل
اول از همه لازم است بدانید؛ در صورتی که زخم باز عفونت کرده یا ناشی از سوختگی دارید، حتما باید روند درمان را با مشورت پزشک متخصص پیش ببرید. همچنین قبل از استفاده از عسل روی زخم، حتما نظر دکتر را بپرسید که با شرایط فعلی شما استفاده از عسل روی زخم بدون خطر است یا خیر.
برای زخم های مزمن یا شدید، حتی اگر پزشک توصیه کرده از عسل استفاده کنید، بهتر است اولین بار زیر نظر خود او این کار را انجام دهید. زیرا حتی نحوه پانسمان اصولی هم میتواند در روند ترمیم زخم شما موثر باشد.
مراحل استفاده از عسل روی زخم ها
در صورتی که تصمیم دارید برای ادامه روند درمان زخم باز با عسل، این کار را در خانه انجام دهید، لازم است به موارد زیر توجه کنید:
- همیشه دست های خود را تمیز شسته و بجای مداخله دست، از اپلیکاتور هایی مانند گاز استریل و پنبه استفاده کنید.
- ابتدا عسل را روی پانسمان بمالید، سپس پانسمان را روی پوست قرار دهید. این کار به کاهش کثیفی عسل هنگام استفاده مستقیم روی پوست کمک می کند. همچنین می توانید پانسمان های آغشته به عسل، که در برخی از داروخانه ها موجود هستند، تهیه کنید. این مورد استثنا را در نظر بگیرید که اگر بستر زخم عمیقی مانند آبسه در مقعد دارید، عسل باید قبل از استفاده از پانسمان، بستر زخم را پر کند.
- استفاده از پانسمان تمیز و کاملا خشک: پدهای گاز استریل یا باند چسبی بهترین گزینه ها برای رعایت این مورد هستند. پانسمان انسدادی بهتر از عسل است زیرا از نشت آن جلوگیری می کند.
- هنگامی که ترشحات زخم پانسمان را اشباع کرد، پانسمان را تعویض کنید. از آنجایی که عسل شروع به بهبود زخم می کند، احتمالاً تعویض پانسمان کمتر خواهد شد.
- شستن دست ها بعد از پانسمان زخم: اگر در مورد استفاده از عسل روی زخم خود سوالی دارید، با پزشک مشورت کنید.
انواع عسل برای درمان زخم
بهترین انتخاب برای درمان زخم، استفاده از عسل پزشکی استریل است؛ زیرا این نوع عسل به دلیل فرایند استریل سازی، احتمال بروز واکنش های ایمنی در بدن را به حداقل می رساند.
علاوه بر عسل مانوکا، نمونه های دیگری از عسل های درمانی نیز در بازار وجود دارند؛ مانند گلام، توالانگ و مدی هانی. مدی هانی در واقع یک برند تجاری است که عسل آن با پرتو گاما استریل سازی شده تا برای استفاده پزشکی ایمن تر باشد.
عوارض و مضرات درمان زخم باز با عسل
همیشه این احتمال وجود دارد که عسل یا ظرف آن آلوده شود، یا فرد مصرف کننده واکنش آلرژیک نشان دهد. گاهی اوقات، این واکنش به گرده زنبور عسل است که به طور طبیعی در عسل وجود دارد.
واکنش های آلرژیک
نشانه هایی که ممکن است نشان دهنده واکنش آلرژیک به عسل باشند عبارتند از:
- سرگیجه
- تورم شدید
- حالت تهوع
- سوزش یا گزش پس از استفاده موضعی
- مشکل در تنفس
- اسهال آبکی
- استفراغ
اگر این علائم را تجربه کردید، پوست خود را از عسل پاک کنید و به پزشک مراجعه کنید. تا زمانی که با پزشک صحبت نکرده اید، دوباره عسل را روی زخم استفاده نکنید.
خطرات عسل خام
برخی از محققان نگرانی هایی را در مورد استفاده از عسل خام، که از لانه زنبوری و فیلتر نشده ساخته شده است، برای درمان زخم مطرح کرده اند. آنها این نظریه را مطرح می کنند که استفاده از این نوع عسل خطرات بیشتری برای عفونت دارد.
همچنین ممکن است عسل برای بهبود زخم شما مؤثر نباشد. برای مشاهده تاثیر آن استفاده مکرر لازم است. این کار ممکن است یک هفته یا بیشتر طول بکشد. اگر هیچ بهبودی مشاهده نکردید، با پزشک یا پرستار صحبت کنید.
چه کسانی نباید از عسل برای زخم استفاده کنند؟
استفاده از عسل برای زخم ها برای افرادی که به عسل یا محصولات زنبور عسل حساسیت دارند، افرادی که انواع خاصی از سوختگی های عمیق (مانند سوختگی درجه سه) دارند و نوزادان به دلیل خطر بوتولیسم توصیه نمی شود. افراد دیابتی باید قند خون خود را کنترل کنند و برای زخم های عمیق یا شدید، نظارت پزشکی توصیه می شود. تا اطمینان حاصل کنید که این روش درمان مناسبی بوده و جایگزین مراقبت های حرفه ای نمی شود.
چه کسانی باید از استفاده از عسل برای زخم ها خودداری کنند:
- افراد آلرژیک: هر کسی که به عسل، گرده، زنبورها یا سایر محصولات زنبور عسل حساسیت دارد، نباید از عسل روی زخم ها استفاده کند.
- افراد دارای سوختگی درجه سه: عسل برای سوختگی های شدید و با ضخامت کامل توصیه نمی شود.
- نوزادان: به دلیل خطر بوتولیسم نوزادان، نباید به نوزادان عسل داده شود و همین نگرانی در مورد هاگ های موجود در عسل برای مراقبت از زخم نیز وجود دارد.
- افراد مبتلا به دیابت کنترل نشده: در حالی که برخی مطالعات نشان می دهد عسل می تواند یک جایگزین ایمن باشد، نظارت دقیق بر قند خون ضروری است زیرا عسل قادر است بر سطح قند خون تاثیر بگذارد.
- افرادی که نیاز به کنترل خونریزی شدید دارند: عسل درمان مناسبی برای خونریزی شدید نیست. افراد بدون نظارت متخصص: برای زخم های عمیق یا شدید، عسل باید تحت نظر پزشک عمومی یا متخصص طب سنتی استفاده شده تا از درمان مناسب اطمینان حاصل شود.
