تشخیص سرطان و توده های سرطانی در قسمت های مختلف دستگاه گوارش شامل روش های مختلفی است. این روش های عبارتند از تصویربرداری، عمل آندوسکوپی، بیوپسی یا حتی تست های آزمایشگاهی. سرطان دستگاه گوارش (همچنین به عنوان سرطان روده یا سرطان مقعد شناخته می شود) معمولاً زمانی بروز میکنند که فرد به دلیل علائمی که دارد به پزشک مراجعه می کند. در صورت مشکوک بودن به سرطان در هر قسمت از دستگاه گوارش لازم است که از طریق معاینات و آزمایشات مربوطه از وجود آن اطمینان پیدا کنید. اگر پزشک متخصص گوارش تشخیص دهد که بیمار مشکوک به سرطان است، آزمایشات بیشتری نیز لازم هستند.
بیشتر بخوانید: تقویت معده، روده و دستگاه گوارش
روش های تشخیص سرطان دستگاه گوارش
هنگام دریافت سابقه پزشکی، پزشک در مورد علائم شما (مانند مشکلات در بلعیدن، درد، نفخ و غیره) و عوامل خطر احتمالی سوالاتی می پرسد. این پرسش ها برای کشف ناهنجاری ها ضروری هستند. معاینه فیزیکی می تواند اطلاعاتی در مورد علائم احتمالی سرطان معده یا سایر مشکلات سلامتی به پزشک شما بدهد. به ویژه، پزشک شکم شما را برای کشف هرگونه نشانه غیر طبیعی معاینه و لمس می کند.
ممکن است پزشک آزمایش خون را برای بررسی کم خونی (اطلاع از تعادل گلبول های قرمز) که می تواند ناشی از خونریزی سرطان در معده باشد، تجویز کند. همچنین ممکن است آزمایشی برای یافتن خون مخفی در مدفوع که با چشم غیرمسلح دیده نمی شود، تجویز کند. معمولا خون مخفی در مدفوع نشانه ای از خونریزی معده است. که یه مشکل خطرناک به حساب می آید.
در صورتی که به پزشک عمومی مراجعه کرده باشید، وی با شهودات از علائم جدی، شما را به متخصص گوارش ارجاع میدهد.
مطلب پیشنهادی: خونریزی گوارشی چیست
1. تشخیص سرطان روده با آندوسکوپی فوقانی
آندوسکوپی فوقانی (که به آن ازوفاگوگاسترودئودنوسکوپی یا EGD نیز گفته میشود) معمولاً اولین آزمایشی است که پزشک در صورت مشکوک بودن به سرطان معده انجام می دهد. مراحل انجام آندوسکوپی فوقانی برای تشخیص سرطان و ناهنجاری های گوارشی عبارتند از:
- در این آزمایش، پزشک یک آندوسکوپ، که یک لوله نازک، انعطاف پذیر و دارای نور با یک دوربین کوچک در انتهای آن است، را از طریق دهان به پایین گلو وارد می کند. این کار به پزشک اجازه می دهد تا پوشش داخلی مری، معده و بخش ابتدایی روده کوچک را مشاهده کند.
- اگر نواحی غیر طبیعی مشاهده شود، نمونه های بافتی با استفاده از ابزارهایی که از طریق آندوسکوپ عبور داده می شوند، برداشته می شود.
- این نمونه ها به آزمایشگاه فرستاده شده و زیر میکروسکوپ بررسی می شوند تا مشخص شود که آیا حاوی سلولهای سرطانی هستند یا خیر.
متاسفانه، برخی انواع سرطان معده ممکن است در طول آندوسکوپی به سختی قابل مشاهده باشند.
آندوسکوپی همچنین می تواند به عنوان بخشی از یک آزمایش تصویربرداری خاص به نام سونوگرافی آندوسکوپیک (که در ادامه توضیح داده شده است) استفاده شود.
در برخی موارد، آندوسکوپی می تواند برای برداشتن سرطان های بسیار ابتدایی به کار رود. همچنین ممکن است از آن برای کمک به پیشگیری یا کاهش علائم و عوارض ناشی از سرطان معده، بدون نیاز به جراحی گسترده تر، استفاده شود. پیش از انجام آندوسکوپی، معمولاً دارویی برای خواب آلودگی به شما داده می شود.
مطلب پیشنهادی: انواع قرص تخلیه روده و معده
2. تشخیص سرطان روده با نمونه برداری (بیوپسی)
اگر پزشک در آندوسکوپی یا یک آزمایش تصویربرداری ناحیه ای غیرطبیعی مشاهده کند، ممکن است به سرطان مشکوک شود. اما تنها راه قطعی برای تشخیص سرطان انجام نمونه برداری (بیوپسی) است. در طی بیوپسی، پزشک قسمت های کوچکی از ناحیه غیرطبیعی را برای بررسی بیشتر برداشته و به آزمایشگاه میفرستد.
بیوپسی برای بررسی سرطان معده معمولاً در حین آندوسکوپی فوقانی انجام می شود. اگر پزشک در طول آندوسکوپی نواحی غیرطبیعی را در پوشش داخلی معده مشاهده کند، می توان از طریق آندوسکوپ ابزارهایی را عبور داده و از آن ناحیه نمونه برداری کرد.
برخی از انواع سرطان های گوارش ممکن است از لایه های عمیق دیواره روده شروع شوند، که در این صورت نمونه برداری با آندوسکوپی معمولی دشوار خواهد بود. اگر پزشک مشکوک باشد که سرطان در لایه های عمیق تری از دیواره معده قرار دارد، ممکن است از سونوگرافی آندوسکوپیک (EUS) استفاده کند. در این روش، یک سوزن نازک و توخالی به کمک سونوگرافی به داخل دیواره روده هدایت شده و نمونه ای برای بررسی گرفته می شود.
علاوه بر این، ممکن است نمونه برداری از نواحی مشکوک به گسترش سرطان، مانند غدد لنفاوی مجاور یا سایر اعضای بدن نیز انجام شود.
3. آزمایش های تصویربرداری
آزمایش های تصویربرداری با استفاده از اشعه ایکس، میدان های مغناطیسی، امواج صوتی یا مواد رادیواکتیو تصاویر دقیقی از داخل بدن فراهم میکنند. این آزمایش ها ممکن است به دلایل مختلفی انجام شوند، از جمله:
- کمک به تشخیص اینکه آیا یک ناحیه مشکوک ممکن است سرطان باشد
- بررسی میزان گسترش سرطان در بدن
- ارزیابی اثربخشی درمان
انواع آزمایشات تصویربرداری عبارتند از:
سری دستگاه گوارش فوقانی (Upper GI Series)
این آزمایش نوعی تصویربرداری با اشعه ایکس است که برای بررسی پوشش داخلی مری، معده و قسمت ابتدایی روده کوچک استفاده می شود. این روش کمتر از آندوسکوپی فوقانی برای تشخیص سرطان معده یا مشکلات دیگر معده استفاده می شود، زیرا ممکن است برخی نواحی غیرطبیعی را نشان ندهد و همچنین امکان نمونهبرداری را فراهم نمیکند. اما از آنجا که روشی کمتر تهاجمی نسبت به آندوسکوپی است، در برخی موارد ممکن است مفید باشد.
در این آزمایش، بیمار محلولی سفید و گچی حاوی ماده ای به نام باریم را می نوشد زیرا باریم قادر است پوشش داخلی مری، معده و روده کوچک را کاور کند. (در برخی از بیماران، از طریق یک لوله نازک مقداری هوا به داخل معده نیز وارد شده و سپس چندین تصویر اشعه ایکس گرفته می شود. از آنجا که اشعه ایکس از باریم عبور نمی کند، این پوشش می تواند نواحی غیرطبیعی در دیواره این اندام ها را مشخص کند.
سی تی اسکن (CT یا CAT Scan)
این روش می تواند تصویر واضحی از معده در نمایشگر ها نشان داده و اغلب مکان دقیق یک تومور سرطانی را مشخص کند. همچنین، سی تی اسکن می تواند سایر قسمت های بدن مانند کبد و غدد لنفاوی مجاور را بررسی کند تا مشخص شود که آیا سرطان روده به سایر بخش ها گسترش یافته است یا خیر. این اطلاعات به تعیین مرحله سرطان و بررسی اینکه آیا جراحی یک گزینه درمانی مناسب است یا نه کمک می کند.
بیوپسی با هدایت سی تی اسکن
از سی تی اسکن میتوان برای هدایت یک سوزن بیوپسی به سمت ناحیه ای مشکوک به گسترش سرطان استفاده کرد. در این روش، بیمار روی تخت سی تی اسکن قرار گرفته و پزشک یک سوزن را از طریق پوست به سمت توده مشکوک هدایت می کند. سی تی اسکن به طور مکرر انجام شده تا اطمینان حاصل شود که سوزن درون توده قرار گرفته است. سپس نمونه ای از بافت برای بررسی به آزمایشگاه ارسال می شود.
سونوگرافی آندوسکوپیک (EUS)
سونوگرافی آندوسکوپیک اغلب برای بررسی میزان گسترش سرطان در دیواره معده، نواحی اطراف آن و غدد لنفاوی مجاور به کار گرفته شده است.
در این روش، یک پروب کوچک سونوگرافی در نوک یک آندوسکوپ قرار دارد. در حالی که بیمار تحت بی حسی و آرام بخشی (سدیشن) قرار دارد، آندوسکوپ از طریق دهان وارد روده می شود. سپس پروب سونوگرافی در مجاورت دیواره معده (در نزدیکی ناحیه سرطانی) قرار می گیرد. این پروب امواج صوتی را ارسال کرده و بازتاب آن ها را دریافت می کند، که این اطلاعات به تصاویر دقیق از دیواره روده غدد لنفاوی مجاور و ساختارهای اطراف آن تبدیل می شود.
