شقاق در بارداری | دلایل، علائم، عوارض و درمان شقاق حاملگی

بارداری دوران شیرین و لذت بخشی برای هر مادر است. اما اتفاق افتادن برخی ناراحتی ها و مشکلات گوارشی نیز در این دوره کاملا رایج و طبیعی هستند. یکی از این موارد، شقاق مقعدی است، عارضه ای که ممکن است در دوران بارداری بیشتر از هر زمان دیگری رخ دهد.

شقاق مقعدی می تواند برای مادران باردار درد و ناراحتی ایجاد کند، اما خوشبختانه راه های ایمن و موثری برای درمان و پیشگیری از آن وجود دارد. در این مقاله توصیه های تخصصی و روش های موثر برای کمک به مادران باردار برای مقابله با شقاق مقعد را به اشتراک میگذاریم.

مطلب پیشنهادی: بهترین دکتر شقاق در تهران

دلایل ایجاد شقاق مقعدی در بارداری

درک علل ایجاد شقاق مقعدی در بارداری گامی اساسی در مدیریت شرایط فعلی مادر و جلوگیری از ایجاد شقاق جدید به خصوص در دوران بارداری است.

در اینجا نگاهی عمیق تر به علل وجود شقاق مقعدی در این دوران می پردازیم:

1. تغییرات هورمونی در دوران بارداری:

بارداری تغییر قابل توجهی در تعادل هورمونی زنان ایجاد می کند. یکی از هورمون های کلیدی، پروژسترون است. که تولید آن در دوران بارداری افزایش می یابد. در حالی که پروژسترون برای طی کردن روند بارداری سالم بسیار مهم است. همچنین تأثیر آرامش بخشی بر عضلات بدن دارد.

این قسمت شامل ماهیچه های روده می شود که می توانند روند هضم را کند کنند. روند هضم کندتر به این معنی است که غذا برای مدت طولانی تری در روده باقی می ماند و به طور بالقوه منجر به یبوست می شود که یک عامل خطر برای ایجاد شقاق مقعدی است.

2. افزایش فشار روده:

با رشد جنین، رحم در حال گسترش فشار بیشتری بر روده وارد می کند. این افزایش فشار نیز می تواند به ایجاد یبوست در بارداری کمک کند. تلاش برای دفع مدفوع سفت یا حجیم می تواند منجر به پارگی مخاط مقعد و در نتیجه شکاف یا همان شقاق مقعدی شود.

بیشتر بخوانید: هزینه درمان شقاق با لیزر

3. یبوست:

یبوست یک مشکل شایع در دوران بارداری و یکی از علل اصلی شقاق مقعد است. مدفوع سفت هنگام دفع می تواند باعث پارگی های جزئی در مقعد شود. علاوه بر این، زور زدن در حین حرکات روده، که در یبوست رایج است، می‌ تواند خطر ایجاد شقاق را بالا ببرد.

روش های پیشگیری از شقاق مقعدی در بارداری

در صورتی که خود را به انجام کارهای درست و زندگی سالم عادت دهید، میتوانید به راحتی از این زخم سوزاننده جلوگیری کنید.

1. ایجاد عادات غذایی مفید:

حفظ عادات غذایی خوب منشا پیشگیری از شقاق مقعدی به ویژه در دوران بارداری است. در اینجا نگاهی دقیق به توصیه های رژیم غذایی و فواید آنها داریم.

2. آبرسانی و هیدراته نگه داشتن بدن

مصرف مایعات کافی برای مادران باردار بسیار مهم است. آب بهترین گزینه برای هیدراته نگه داشتن بدن است. به نرم شدن مدفوع کمک کرده، دفع آن را راحت تر می کند و فشار وارده بر ناحیه مقعد را در حین اجابت مزاج کاهش می دهد. کم آبی بدن می تواند منجر به مدفوع سفت و یبوست شود که خطر ایجاد شقاق را افزایش می دهد. به زنان باردار توصیه می شود بیش از حد معمول آب بنوشند، زیرا بدن آنها به مایعات اضافی برای حمایت از جنین در حال رشد نیاز دارد.

3. رژیم غذایی پر فیبر

رژیم غذایی غنی از فیبر غذایی در پیشگیری از یبوست و در نتیجه شقاق مقعدی بسیار مهم است. فیبر به تشکیل مدفوع حجیم کمک می‌ کند. مدفوع نرم باعث دفع راحت تر مدفوع از روده میشود. منابع خوب فیبر غذایی عبارتند از:

•  میوه های تازه: مانند سیب، گلابی، توت و پرتقال.
•  سبزیجات: سبزیجات برگ دار، هویج و کلم بروکلی گزینه های غنی از فیبر هستند.
•  غلات کامل: غذاهایی مانند بلغور جو دوسر، نان سبوس دار و برنج قهوه ای.
•  حبوبات: لوبیا، عدس و نخود منابع عالی فیبر هستند.

این غذاها نه تنها به هضم غذا کمک می کنند، بلکه مواد مغذی حیاتی را برای مادر باردار و نوزادش فراهم می کنند.

4. پرهیز از غذاهای محرک در بارداری

برخی از غذاها و نوشیدنی ها می توانند سیستم گوارشی و مخاط مقعد را تحریک کرده و خطر ایجاد شقاق را افزایش دهند. این غذاها عبارتند از:

•  غذاهای تند: آنها می توانند باعث تحریک و ناراحتی شوند، به خصوص اگر در حال حاضر شقاق وجود داشته باشد.
•  کافئین: کافئین موجود در قهوه، چای و برخی نوشابه‌ های گازدار می‌تواند منجر به کم‌ آبی بدن و تحریک روده‌ها شود و احتمالاً منجر به اسهال در بارداری یا مدفوع شل شود که می‌تواند شقاق را تشدید کند.
•  الکل: مصرف الکل همچنین می تواند منجر به کم آبی بدن شود و به دلایل سلامتی متعدد باید از مصرف آن در دوران بارداری اجتناب شود.

به طور خلاصه، یک رژیم غذایی متعادل که شامل مایعات فراوان، مصرف زیاد فیبر رژیمی و اجتناب از محرک‌ها باشد، می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از شقاق مقعدی داشته باشد. چنین رژیمی نه تنها سلامت کلی گوارش را تقویت کرده، بلکه به سلامت جسمانی مادر باردار و رشد سالم جنین نیز کمک می کند.

5. توجه به بهداشت فردی

رعایت بهداشت مقعد فردی نیز برای جلوگیری از شقاق مقعد بسیار مهم است.

مادران باردار باید به طور مرتب ناحیه مقعد را تمیز کنند و از آب گرم و صابون ملایم برای تمیز کردن مقعد خود استفاده کنند. پس از تمیز کردن، ناحیه مقعد را به آرامی با یک حوله نرم خشک کنید تا از مالش و تحریک جلوگیری شود.

علاوه بر این، از کاغذ توالت نرم یا دستمال مرطوب استفاده کنید و از محصولات بهداشتی محرک و مواد شیمیایی که می‌ تواند به ناحیه مقعد آسیب برساند، خودداری کنید.

6. ورزش روزانه

ورزش متوسط ​​نیز برای جلوگیری از شقاق مقعد ضروری است. مادران باردار می توانند ورزش های مناسب دوران بارداری مانند پیاده روی و یوگای دوران بارداری را انتخاب کنند. ورزش به تقویت حرکت روده، کاهش بروز یبوست و کاهش فشار در ناحیه مقعد کمک می کند.

عوارض شقاق مقعدی در بارداری

هنگامی که باردار هستید، سطح پروژسترون شما افزایش می یابد. در نتیجه حجم خون افزایش می یابد. به همین دلیل است که بسیاری از زنان باردار به یکی از دو بیماری شقاق مقعدی یا هموروئید ملتهب مبتلا هستند.

شقاق مقعدی می تواند به خصوص در دوران بارداری ناراحت کننده باشد، و در حالی که اغلب قابل کنترل است، می تواند منجر به عوارض متعددی شود. در اینجا برخی از عوارض احتمالی مرتبط با شقاق مقعدی در زنان باردار آورده شده است:

1. درد مزمن: شقاق های مداوم می تواند منجر به درد و ناراحتی مداوم شود و بر فعالیت های روزانه و کیفیت زندگی تاثیر بگذارد.
2. عفونت: اگر شقاق عمیق شود یا به درستی از آن مراقبت نشود، خطر عفونت وجود دارد که می تواند بهبودی را پیچیده کند.
3. تشکیل آبسه در مقعد: در برخی موارد، شقاق درمان نشده ممکن است منجر به تشکیل آبسه مقعدی شود که نیاز به مداخله جراحی دارد.
4. هموروئید: زور زدن به دلیل درد ناشی از شقاق می تواند باعث تشدید یا ایجاد هموروئید شود.
5. بی اختیاری مدفوع: در بیماران شدید، شقاق مزمن می تواند بر عضلات اسفنکتر مقعد تأثیر بگذارد و به طور بالقوه منجر به بی اختیاری مدفوع شود.
6. تأثیر روانی: درد و ناراحتی مزمن می تواند منجر به اضطراب و استرس شود و بر سلامت کلی فرد باردار تاثیر بگذارد.
7. تاثیر بر زایمان: درد شدید ناشی از شقاق مقعد ممکن است فشار دادن زن را در حین زایمان دشوار کند و به طور بالقوه روند زایمان را پیچیده کند.
8. مسائل تغذیه ای: ناراحتی در حین اجابت مزاج ممکن است منجر به تغییر رژیم غذایی یا اجتناب از غذاهای غنی از فیبر شود که به یبوست و بدتر شدن شقاق کمک می کند.

احتمال شقاق بعد از بارداری وجود دارد؟

بله. شقاق بعد از بارداری به خصوص در ماه اول پس از زایمان طبیعی نسبتاً شایع است. به هر حال، زور زدن برای خارج کردن بچه، فشار زیادی به کف لگن مادر وارد می کند.

تحقیقات نشان داده اند که اگر وزن نوزاد شما بیش از 3/5 کیلوگرم باشد، اگر در حین زایمان بیش از 20 دقیقه فشار بیاورید، یا اگر یبوست داشته باشید (یکی دیگر از مشکلات گوارشی رایج پس از زایمان) احتمال ابتلا به شقاق مقعدی یا حتی هموروئید بعد از بارداری بیشتر است.

روش های درمان شقاق مقعدی در بارداری

به نقل از babycenter.com:

Similar to hemorrhoids, anal fissures are usually linked to constipation – so your first goal should be to get your bowels moving.

تا اینجا به خوبی متوجه شدیم که شقاق مقعدی اغلب با یبوست مرتبط است. بنابراین اولین هدف شما باید داشتن حرکت روده‌هایی منظم باشد.

این درمان ها می توانند به کاهش ناراحتی شقاق مقعد در دوران بارداری کمک کنند:

1. حمام سیتز بگیرید: نشستن در یک حمام گرم و کم عمق (معروف به حمام سیتز) چند بار در روز، به خصوص بعد از اجابت مزاج، می تواند به شل شدن عضلات مقعد و کاهش درد مقعدی کمک کند.
2. از دستمال مرطوب عطری استفاده نکنید: آنها می توانند خارش مقعد و ناراحتی را بدتر کنند. به جای آن دستمال مرطوب بدون عطر یا دستمال توالت نرم را انتخاب کنید.
3. استفاده از داروهای مسکن با مشورت پزشک: اگر درد قابل توجه است و بعد از استفاده از حمام مدتی طول می کشد، با پزشک خود در مورد مصرف یک مسکن بی خطر برای بارداری (مانند استامینوفن) صحبت کنید.
4. هیچ دارویی بدون مشورت پزشک استفاده نکنید: گاهی اوقات افرادی که تجربه مشابه شما را داشتند، ممکن است داروهایی که استفاده کرده و جواب گرفته اند را به شما پیشنهاد دهند. به هیچ عنوان از این روش استقبال نکنید.
5. گلیسریل تری نیترات: پمادی که جریان خون را افزایش می دهد، می تواند به بهبود سریعتر شقاق کمک کند.
6. استفاده از بی‌ حس‌ کننده‌ های موضعی: مانند لیدوکائین، می‌ توانند به بی‌ حس کردن ناحیه آسیب‌ دیده قبل از اجابت مزاج برای کاهش درد شدید کمک کنند، اگرچه خود شقاق را درمان نمی‌ کنند.
7. مسدودکننده‌ های موضعی کانال کلسیم: که مستقیماً روی شقاق اعمال می‌شوند، می‌ توانند با شل کردن اسفنکتر مقعد و افزایش جریان خون به آن ناحیه، به بهبود سریع کمک کنند.

درمان دارویی شقاق در بارداری

وقتی صحبت درباره روشهای درمان شقاق مقعدی در دوران بارداری می رسد، این نکته اهمیت فراوانی دارد که روشی را انتخاب کنید که هم برای مادر و هم برای جنین در حال رشد بی خطر باشد. در اینجا چند روش را پیشنهاد کردیم که در مواقع ضروری بتوانید از آنها کمک بگیرید. 

❗ اما به این نکته توجه کنید که همیشه باید در این دوران مهم و حساس زیر نظر پزشک از دارو استفاده کنید و کلینیک زارعی مسئولیتی در قبال هرگونه حساسیت نمی پذیرد.❗

1. پمادهای موضعی برای درمان شقاق در بارداری

• پماد هیدروکورتیزون: این دارو می تواند به کاهش التهاب و ناراحتی کمک کند.
• پماد نیتروگلیسیرین: بهبود تقویت جریان خون و ترمیم زخم شقاق را به مرور انجام میدهد. (به دلیل عوارض جانبی احتمالی باید تحت نظارت پزشکی استفاده شود.)
• مسدود کننده های کانال کلسیم: فرمولاسیون های موضعی مانند نیفدیپین می توانند اسفنکتر مقعد را شل کرده و ترمیم زخم را تسریع کنند، اما باید تحت راهنمایی و دوز تجویز شده نیز استفاده شوند.

2. نرم کننده های مدفوع:

• Docusate Sodium: یک نرم کننده معمولی مدفوع که می تواند به کاهش حرکات روده کمک کند. برای دوزهای مناسب با یک متخصص زنان، ماما یا جراح عمومی مشورت کنید.

3. داروهای خوراکی برای شقاق بارداری:

• استامینوفن: به طور کلی در دوران بارداری برای تسکین درد بی خطر در نظر گرفته می شود. البته همانطور که گفتیم، همیشه قبل از مصرف هر دارویی با یک متخصص مشورت کنید.

لیزر شقاق در زنان باردار

اگرچه لیزر شقاق مقعدی به طور کلی یک روش ایمن و کم تهاجمی در نظر گرفته میشود، اما زمانی که صحبت از بارداری میکنیم، باید نکات خاصی در نظر گرفته شوند. لازم به ذکر است که به دلیل به خطر نینداختن سلامت جنین پیشنهاد میشود در طی بارداری شقاق خود را با هیچ کدام از روشهای لیزر و جراحی درمان نکنید. میتوانید بلافاصله پس از زایمان برای لیزر شقاق خود اقدام کنید. در طی این دوره بهترین روش انتخاب پمادهای بدون عوارض زیر نظر پزشک متخصص است.

سوالات متداول درباره شقاق مقعدی در بارداری