پولیپ روده چیست و از کجا بفهمیم داریم | علائم خطرناک و درمان

پولیپ‌ روده یا کولون توده های کوچکی هستند که در لایه داخلی کولون یا رکتوم ایجاد می‌ شوند. این پولیپ ها شبیه به برجستگی‌ های ریزی هستند که شاید بتوان آنها را به اسکین تگ های روی پوست اما از نوع داخلی با ابعاد بزرگتر تشبیه کرد. اگرچه اکثر پولیپ‌ ها خوش‌ خیم بوده و بلافاصله خطرناک نیستند، برخی از انواع مختلف آن‌ ها در صورت درمان نشدن، با گذشت زمان ممکن است به سرطان کولون تبدیل شوند.

از آنجایی که این تغییرات کاملا به صورت تدریجی اتفاق می افتند، تحت نظر متخصص کولورکتال بودن، از اهمیت ویژه ای در این دوره برخوردار است. زیرا در طول انجام کولونوسکوپی های روتین و غربالگری های منظم روند رشد پولیپ را متوقف کرده و آن را از ریشه درمان می کنند.

پولیپ روده بزرگ چیست؟

پولیپ های روده بزرگ، روی پوشش داخلی روده بزرگ به وجود می آیند. آنها نوعی تومور، خوشه یا توده ای از سلول های غیر طبیعی بوده که در قسمتی از روده رشد کرده اند. پولیپ ها تومورهایی هستند که از پوشش مخاطی داخل اندام های توخالی شما مانند دستگاه گوارش، بینی یا اندام های تناسلی زنانه رشد می کنند.

لازم به ذکر است که پولیپ های روده بزرگ شایع بوده و بسیاری از آنها بی ضرر هستند. اما برخی از انواع برجستگی ها در صورت عدم درمان و بی توجهی می توانند به سرطان تبدیل شوند. به همین دلیل است که پزشکان در طول کولونوسکوپی، معاینه داخل روده بزرگ، به دنبال پولیپ در روده بزرگ می گردند. در حالی که پولیپ ها خودشان سرطان نیستند، اما تقریباً تمام سرطان های روده بزرگ از یک پولیپ شروع می شوند.

انواع پولیپ‌ های روده بزرگ

پزشکان پولیپ‌ های روده بزرگ را به روش‌ های مختلفی دسته بندی می‌ کنند. یکی از این روش‌ ها بررسی شکل ظاهری آن‌ها می باشد. اگر پولیپ شبیه یک قارچ بوده و دارای “سر” و “ساقه” باشد، به آن “پدانکوله” می‌ گویند. اما اگر ساقه نداشته باشد و بیشتر به صورت یک برآمدگی با پایه‌ ای پهن دیده شود، به آن “سسیل” گفته می‌ شود.

علاوه بر شکل ظاهری، پزشکان نحوه ظاهر شدن پولیپ‌ ها زیر میکروسکوپ را نیز در نظر می‌ گیرند. انواع مختلف پولیپ از نظر ویژگی‌ های میکروسکوپی تفاوت دارند، زیرا فرآیندهای رشد و تکامل آن‌ ها متفاوت است. همین فرآیندها نقش تعیین‌ کننده‌ ای در احتمال تبدیل پولیپ به سرطان دارند. بنابراین، انواع مختلف پولیپ‌ ها دارای پتانسیل متفاوتی برای تبدیل به سرطان هستند.

انواع پولیپ روده بزرگ

انواع پولیپ روده بزرگ عبارتند از:

•  پولیپ آدنوماتوز (آدنوم).
•  آدنوم های لوله ای
•  آدنوم های ویلوس.
•  آدنوم توبولویلوس.
•  پولیپ دندانه دار.
•  پولیپ هایپرپلاستیک
•  ضایعات دندانه دار بیجا.
•  آدنوم های دندانه دار سنتی
•  هامارتوما (پولیپ نوجوانان).
•  التهابی (کاذب پولیپ).

• 

• 

• 

تفاوت پولیپ نئوپلاستیک با پولیپ غیر نئوپلاستیک

می توان گفت که اکثریت متخصصان روده و کولورکتال پولیپ های روده بزرگ را به عنوان نئوپلاستیک یا غیر نئوپلاستیک دسته بندی می کنند تا بتوان به درستی مشخص کرد که کدام نوع احتمال دارد به سرطان تبدیل شود. پولیپ های نئوپلاستیک می توانند به سرطان تبدیل شوند. در مقابل پولیپ های غیر نئوپلاستیک نمی توانند.

پولیپ های نئوپلاستیک عبارتند از:

• تمام پولیپ های آدنوماتوز (آدنوم).
• ضایعات دندانه دار بیجا.
• آدنوم های دندانه دار سنتی

پولیپ های غیر نئوپلاستیک عبارتند از:

• پولیپ هایپرپلاستیک
• پولیپ نوجوانان
• پولیپ های کاذب التهابی

شیوع بیماری چقدر است؟

پولیپ‌ های روده بزرگ پدیده‌ ای رایج هستند، به‌ ویژه با افزایش سن احتمال ابتلا به آنها بالاتر می رود. به طور کلی، حدود ۲۰ درصد از بزرگسالان و تقریباً ۴۰ درصد از افراد بالای ۵۰ سال به این عارضه مبتلا می‌ شوند. حتی در میان کودکان نیز حدود ۶ درصد احتمال وجود پولیپ‌ های روده بزرگ وجود دارد. افراد از تمامی قومیت‌ ها و جنسیت‌ ها ممکن است در معرض خطر پولیپ‌ های روده و سرطان روده باشند. با این حال، این عارضه در کشورهای غربی کمی بیشتر مشاهده می‌ شود.

آیا پولیپ روده همان سرطان است؟

بیشتر پولیپ‌ های روده بزرگ این پتانسیل را دارند که به سرطان تبدیل شوند، به همین دلیل پزشکان آن‌ ها را طی کولونوسکوپی برمی‌ دارند. با این حال، تعداد کمی از آن‌ ها در حقیقت به سرطان تبدیل می‌ شوند و این فرایند معمولاً نیازمند گذر زمان زیادی است. کولونوسکوپی‌ های دوره‌ ای پولیپ‌ ها را قبل از اینکه فرصتی برای سرطانی شدن پیدا کنند، از بین می‌ برد.

حدود ۷۵ درصد از سرطان‌ های روده بزرگ از پولیپ‌ های آدنوماتوز شروع شده و تقریباً ۸۰ درصد از کل پولیپ‌ های روده از نوع آدنوما هستند. با این حال، تنها حدود ۵ درصد از آدنوماها به واقع بدخیم می‌ شوند. تخمین زده می‌شود که خطر سرطانی شدن یک پولیپ روده با اندازه متوسط در طی ۱۰ سال حدود ۸ درصد و در طی ۲۰ سال حدود ۲۴ درصد باشد.

علائم پولیپ روده خطرناک

بیشتر پولیپ‌ های روده بزرگ و حتی بسیاری از سرطان‌ های روده بزرگ و راست‌ روده علائمی ایجاد نمی‌ کنند. به همین دلیل است که غربالگری؛ یعنی انجام آزمایش برای تشخیص بیماری‌ ها، قبل از بروز علائم اهمیت بسیار زیادی دارد. معمولاً زمانی که علائم ظاهر می‌ شوند، پولیپ ممکن است قبلاً به سرطان تبدیل شده باشد.

اگرچه این اتفاق نادر است، اما علائم احتمالی شامل موارد زیر می‌ شوند:

• نشانه‌ های خونریزی روده بزرگ: اگر پولیپ‌ های شما خونریزی کنند، ممکن است متوجه وجود خون در مدفوع یا هنگام پاک کردن خود شوید. خونریزی خفیف ممکن است قابل مشاهده نباشد، اما پس از مدتی ممکن است اثرات آن را احساس کنید. این وضعیت می‌ تواند منجر به کم‌ خونی ناشی از کمبود آهن شده که علائمی مانند ضعف و خستگی ایجاد می‌ کند.
• تغییرات غیر طبیعی در مدفوع: در موارد نادر، برخی افراد به‌ طور ناگهانی دچار اسهال یا یبوست مزمن شده یا متوجه افزایش مخاط در مدفوع خود می‌ شوند. این علائم دلایل محتمل دیگری نیز دارند، اما اگر دلیل مشخصی برای آن‌ ها وجود نداشته باشد، ارزش بررسی را دارند.

علت پولیپ روده چیست و چگونه ایجاد میشود؟

بیشتر پولیپ‌ های روده بزرگ به صورت پراکنده ایجاد می‌ شوند. به این معنا که بدون علت یا الگوی مشخصی ظاهر شده اند. شکل‌ گیری این نوع پولیپ‌ ها تحت تاثیر عواملی مانند سن، رژیم غذایی، سبک زندگی و شرایط محیطی قرار دارد. با این حال، بین بخشی از افراد، نقش ژنتیک برجسته است. برخی افراد مبتلا به سندروم‌ های ارثی هستند. شرایط ژنتیکی که از طریق خانواده به آن‌ ها منتقل شده و این شرایط احتمال ایجاد پولیپ‌ های روده را افزایش می‌ دهد.

سندروم‌ های ارثی با جهش‌ های ژنتیکی خاصی مرتبط هستند که عملکرد طبیعی پوشش داخلی روده را مختل کرده و منجر به شکل‌ گیری تعداد زیادی پولیپ می‌ شوند. شرایطی مانند “پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی” (FAP) یا سندروم لینچ از جمله این سندروم‌ ها هستند. افراد مبتلا به این شرایط ممکن است ده‌ ها، صدها یا حتی هزاران پولیپ در طول زمان داشته باشند که این موضوع خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را به طور قابل توجهی افزایش می‌ دهد.

از آنجایی که سندروم‌ های ارثی نه تنها تعداد پولیپ‌ ها را افزایش می‌ دهند بلکه احتمال سرطانی شدن آن‌ ها را نیز بیشتر می‌ کنند، تشخیص زودهنگام و مدیریت پیشگیرانه امر بسیار مهمی است. غربالگری برای این سندروم‌ ها معمولاً شامل آزمایش‌ های ژنتیکی و کولونوسکوپی‌ های منظم از سنین پایین‌ تر است. در برخی موارد، جراحی‌ های پیشگیرانه یا اقدامات دیگر نیز ممکن است برای کاهش خطر طولانی‌ مدت سرطان توصیه شوند.

عوامل ژنتیکی موثر در تشکیل پولیپ

اختلالات ژنتیکی که باعث پولیپ روده بزرگ می شوند عبارتند از:

• پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی (FAP).
• سندرم پوتز-جگرز.
• پولیپوز مرتبط با MUTYH
• سندرم گاردنر
• سندرم تومور هامارتوما PTEN.
• سندرم تورکو
• سندرم پولیپوز دندانه دار.
• سندرم پولیپوز نوجوانان.

عوامل خطر محیطی که ممکن است در ایجاد پولیپ روده بزرگ نقش داشته باشند عبارتند از:

• پیری.
• سیگار کشیدن
• مصرف زیاد الکل.
• رژیم غذایی پرچرب و کم فیبر.
• عدم ورزش.
• چاقی.
• دیابت.
• بیماری التهابی روده.

عوامل خطر ابتلا به پولیپ روده

برخی از عوامل خطر ابتلا به پولیپ روده، طبق توصیه های پزشکی، ین بوده که احتمال ابتلای فرد به پولیپ روده بزرگ را افزایش می دهد. این موارد عبارتند از:

• چاقی
• عدم ورزش
• سیگار کشیدن
• نوشیدن الکل
• بیماری های التهابی روده (IBD)، مانند کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون
• سابقه خانوادگی پولیپ روده بزرگ
• دیابت نوع 2 کنترل نشده
• داشتن ژن آفریقایی-آمریکایی، زیرا خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش می دهد

پزشک ممکن است توصیه کند که افراد مسن و افرادی که عوامل خطر ابتلا به پولیپ روده را دارند، معاینات غربالگری منظم، به ویژه پس از 50 سالگی را انجام دهند.

روش های تشخیص پولیپ روده

کولونوسکوپی دقیق‌ ترین و رایج‌ ترین روش برای تشخیص پولیپ روده بزرگ است. در این روش، پزشک با استفاده از یک لوله انعطاف‌ پذیر مجهز به دوربین (کولونوسکوپ) به‌ طور مستقیم داخل روده بزرگ را مشاهده می‌ کند. کولونوسکوپی نه‌ تنها پولیپ‌ ها را شناسایی می‌ کند، بلکه امکان برداشتن هم‌ زمان پولیپ‌ ها یا نمونه‌ برداری برای بررسی بیشتر را نیز فراهم می‌ سازد.

در صورت نیاز، پزشک در طول کولونوسکوپی ابزارهایی را وارد روده کرده و اقدام به برداشتن پولیپ یا انجام بیوپسی می‌ کند. نمونه‌ های گرفته‌ شده به آزمایشگاه ارسال شده تا توسط پاتولوژیست زیر میکروسکوپ بررسی شوند. در این بررسی، نوع پولیپ و وجود احتمالی سلول‌ های سرطانی مشخص می‌ شود.

آیا کولونوسکوپی تنها روش تشخیص است؟

اگرچه کولونوسکوپی بهترین و دقیق‌ ترین گزینه است، اما برخی بیماران ممکن است به دلیل آمادگی قبل از انجام، یا بیهوشی، انجام آن را دشوار بدانند. در این شرایط، پزشکان ممکن است ابتدا از تست‌ های غربالگری ساده‌ تر استفاده کنند. در صورت مشاهده‌ هرگونه مورد مشکوک، انجام کولونوسکوپی ضروری خواهد بود.

سایر روش‌ های تشخیص پولیپ روده بزرگ

1. آزمایش خون

CBC (شمارش کامل خون): بررسی کم‌ خونی ناشی از خونریزی داخلی مزمن.

• پانل متابولیک پایه: بررسی اختلالات الکترولیتی.
• آزمایش ژنتیکی: در صورت وجود سابقه خانوادگی سندرم‌ های ارثی مرتبط با پولیپ،انجام این آزمایش توصیه می‌ شود.

2. آزمایش مدفوع

• آزمایش خون مخفی در مدفوع (FOBT): جستجوی خون میکروسکوپی که ممکن است ناشی از وجود پولیپ باشد.
• تست DNA مدفوع: شناسایی تغییرات ژنتیکی که می‌ توانند به سرطان روده اشاره داشته باشند.

3. روش‌های تصویربرداری جایگزین کولونوسکوپی

• کولونوسکوپی مجازی: نوعی سی‌ تی اسکن پیشرفته برای بررسی دقیق روده.
• آندوسکوپی کپسولی: بلع یک دوربین کوچک به اندازه قرص برای تصویربرداری از مسیر گوارشی.
• عکس‌ برداری با تنقیه باریم (Barium Enema): مشاهده روده تحتانی با استفاده از اشعه ایکس و ماده حاجب.

سوالات متداول درباره پولیپ روده