اسهال خونی می تواند بنا بر دلایل زیادی رخ دهد. از خوردن غذاهای قرمز مانند چغندر گرفته تا شقاق مقعدی. این عارضه دقیقا زمانی است که مدفوع شل شده و حاوی خون است. همچنین استفاده از برخی داروها نیز می توانند علت اسهال قرمز شوند.
یک مدفوع سالم معمولاً جامد، نرم و قهوه ای است. اگرچه اسهال ناخوشایند است، اما معمولاً نشانه اختلال جدی نیست.
به طور کلی اسهال زمانی رخ می دهد که مواد غذایی هضم شده و آب خیلی سریع از روده ها عبور میکنند. به جای اینکه زمان برای تشکیل یک توده جامد داشته باشند، مواد به صورت مایع می گذرند. اسهال ممکن است به دلیل وجود خون در مدفوع، داروهای خاص و رنگ غذای هضم شده قرمز به نظر برسد.
اسهال قرمز ممکن است نگران کننده باشد، اما رنگ مدفوع می تواند به فرد کمک کند تا علت علائم خود را تعیین کند. در ادامه علل اسهال خونی، درمان های احتمالی و معنای سایر رنگ های مدفوع را مورد بررسی قرار میدهیم.
اسهال خونی چیست؟
اسهال خونی به مدفوع شل مزمن گفته شده که در آن خون دیده شود. این بیماری گوارشی در علم پزشکی “دیسانتری یا Dysentery” نامیده میشود. در حالت کلی 2 نوع دیسانتری وجود دارد:
- اسهال خونی آمیبی (آمیبیازیس): علت اصلی مبتلا شدن بیمار به دیسانتری انگلی یا آمیبی؛ وارد شدن انگل انتاموبا هیستولیتیکا (E. histolytica) به دستگاه گوارش است. همچنین 2 نوع انگل دیگر نیز باعث اسهال خونی آمیبی می شوند. که عبارتند از بالانتیدیوم کلی (B. coli) و استرونژیلوئیدیازیس.
- اسهال خونی باسیلی یا دیسانتری باکتریایی: در این نوع اسهال، علت اصلی عارضه عفونت باکتریایی باسیلی است. چند نمونه دیگر از باکتری ها نیز وجود دارند، که منجر به دیسانتری باکتریایی میشوند. اسامی آنها: شیگلا، سالمونلا، کمپیلوباکتر و اشریشیا کلی (E.Coli).
از بین این دو نوع؛ اسهال خونی باکتریایی رایج ترین گونه است.
📢🚨 به این مورد توجه کنید :
Though many people with dysentery feel better after a few days without medical treatment, dysentery can be fatal, especially to young children, people over 50 and dehydrated or malnourished people.
اگرچه بسیاری از افراد مبتلا به اسهال خونی پس از چند روز بدون درمان پزشکی احساس بهتری دارند، اما اسهال خونی می تواند کشنده باشد، به خصوص برای کودکان خردسال، افراد بالای ۵۰ سال و افراد دچار کم آبی یا سوء تغذیه.
به استناد از: my.clevelandclinic.org
علت اسهال خونی بزرگسالان و کودکان
اسهال اغلب توسط یک عامل بیماری زا مانند ویروس یا باکتری ایجاد می شود. شایع ترین علت اسهال خونی در بزرگسالان نوروویروس است. از آنجا که آنتی بیوتیک ها عملکرد باکتری های موجود در پوشش معده را مختل می کنند، استفاده از آنها نیز می تواند باعث اسهال شود.
میتوان دلایل گوناگونی را پیدا کرد که چرا اسهال ممکن است قرمز باشد. همچنین برخی از دلایل اسهال خونی باید جدی گرفته شوند. در ادامه تمامی این دلایل را بررسی میکنیم:
1. روتاویروس
یکی از شایع ترین علائم روتاویروس در بدن شخص مبتلا، اسهال خونی است. گاهی اوقات به آن میکروب معده یا آنفولانزای معده نیز گفته می شود. روتاویروس را میتوان رایج ترین علت اسهال در نوزادان و کودکان زیر ۵ سال دانست. علائم روتاویروس مشابه علائم اسهال معمولی بوده و به شکل موارد زیر خود را نشان میدهد:
- تب
- استفراغ
- درد شکم
- اسهال آبکی به مدت سه تا هفت روز
- خونریزی دستگاه گوارش
در برخی موارد، خونریزی در دستگاه گوارش ممکن است در مدفوع ظاهر شود. خونریزی در دستگاه گوارش می تواند ناشی از بسیاری از بیماری ها باشد، از جمله:
- یبوست
- دیورتیکولوز
- بواسیر یا هموروئید
- بیماری های التهابی روده مثل کرون و کولیت اولسراتیو
- عفونت روده
- زخم معده
خونریزی دستگاه گوارش ممکن است تیره تر یا تقریباً سیاه به نظر برسد. خون خارج شده از مقعد معمولاً به رنگ قرمز روشن است.
مطلب پیشنهادی: برای درمان بیرون زدگی بواسیر چه باید کرد
2. عفونت ای. کولی
این باکتری باعث بسیاری از علائم اسهال، از جمله شل شدن مدفوع و ایجاد رنگ قرمز در آن می شود. یک شخص ممکن است عفونت ای. کولی را از خوردن گوشت گاو نپخته، نوشیدن شیر خام یا خوردن غذای آلوده به مدفوع حیوانات جذب کند. در صورتی که بیمار به این عفونت مبتلا باشد، ممکن است علائم آن تا زمان ظاهر شدن طول بکشند.
3. شقاق مقعد
التهاب می تواند باعث پارگی پوست اطراف مقعد یه به اصطلاح شقاق (فیشر مقعدی) شود. زخم شقاق ممکن است منجر به مقدار کمی خون در اسهال شود. نسبت به سایر دلایل دیگر، ممکن است مدفوع بیمار قوام بیشتر داشته باشد و کمتر اسهال خونی در کاسه توالت مشاهده شود. دلایل اصلی ایجاد شقاق در مقعد امروزه رابطه جنسی مقعدی و یبوست (مدفوع سفت) می باشند.
مطلب پیشنهادی: عمل فیشر با لیزر
4. پولیپ های سرطانی
در برخی موارد، حرکات بیش از حد روده ممکن است رشد روده بزرگ را تحریک کرده و بافت هایی به نام پولیپ تشکیل شوند. پولیپ ها ممکن است نشانه ای از سرطان کولورکتال یا روده بزرگ باشند. اغلب، خونریزی داخلی است و با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیست. اسهال خونی قرمز ممکن است پولیپ ها را تحریک کرده و منجر به خونریزی مقعدی شود.
5. عوارض جانبی برخی از داروها
برخی از داروها ممکن است باعث خونریزی دستگاه گوارش یا اختلال در باکتری های معده شوند. عوارض ناشی از استفاده از داروهایی که با بدن بیمار سازگار نیستند، می تواند منجر به خونریزی یا عفونت شده که در نهایت ممکن است به اسهال عفونی همراه با خون ختم شود.
6. مصرف غذا یا نوشیدنی های قرمز
نوشیدن مایعات یا خوردن غذاهایی که به طور طبیعی قرمز یا رنگ شده اند ممکن است باعث دیزنتری یا همان رنگ قرمز در مدفوع شل شود. این موارد عبارتند از:
- شراب
- آبمیوه ها
- ژله
- کول-اید
- آب نبات قرمز
درمان اسهال خونی
اگر التهاب روده با خونریزی بیمار به دلیل خونریزی دستگاه گوارش باشد، پزشکان اغلب به دنبال درمان بیماری زمینه ای که باعث خونریزی شده است، هستند. اگر فردی گمان کند دفع خون همراه با اسهال به دلیل داروی مصرفی اوست، باید در مورد روش های احتمالی با پزشک صحبت کند.
اسهال اغلب روشی است که بدن از شر ویروس خلاص می شود. علائم اسهال اغلب به خودی خود برطرف می شوند. در مورد عفونت ویروسی، درمان ممکن است به این شکل باشد که سیستم ایمنی بدن عفونت را شکست می دهد.
وقتی فرد اسهال دارد، به طور معمول مقدار قابل توجهی از مایعات را بدن او از طریق مدفوع از دست می دهد. وقتی این اتفاق می افتد، فرد احتمالا دچار کم آبی بدن می شود.
هر بزرگسال یا کودک مبتلا به اسهال باید هر ساعت جرعه های کوچک مایعات بنوشد تا آب از دست رفته بدن جبران شود. محلول های آب رسانی خوراکی نیز می توانند در این امر کمک کنند.
با این حال، اسهال طولانی مدت ممکن است به درمان های اضافی مانند مایعات داخل وریدی و داروهایی برای کاهش گرفتگی روده نیاز داشته باشد.
داروی اسهال خونی
اسهال خونی که به عنوان التهاب روده با خونریزی نیز شناخته می شود، می تواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله عفونت های باکتریایی، انگل ها یا بیماری های زمینه ای باشد. راه های درمانی ممکن است شامل آنتی بیوتیک ها، داروهای ضد انگل یا رفع علت زمینه ای باشد. مشورت با پزشک برای تشخیص و برنامه درمانی مناسب ضروری است.
داروهایی که ممکن است پزشک تجویز کرده یا به صورت بدون نسخه موجود باشند، شامل موارد زیر هستند:
- عفونت های باکتریایی: عفونت هایی مانند اسهال خونی ممکن است به آنتی بیوتیک نیاز داشته باشند.
- عفونت های انگلی: داروهای ضد انگل ممکن است برای علل انگلی ضروری باشند.
- بیماری های زمینه ای: درمان بیماری هایی مانند بیماری التهابی روده (IBD) یا سندرم روده تحریک پذیر می تواند به مدیریت اسهال کمک کند.
- عوارض جانبی دارو: اگر اسهال خونی عارضه جانبی دارو باشد، پزشک ممکن است تغییر به داروی دیگری را توصیه کند.
- کم آبی بدن: هیدراته ماندن در طول اسهال بسیار مهم است، احتمالاً با نمک های آبرسانی خوراکی (ORS).
- داروهای بدون نسخه (OTC): برخی از داروهای OTC، مانند بیسموت ساب سالیسیلات (پپتو-بیسمول)، می توانند به تسکین علائم کمک کنند.
- مکمل های فیبر: مکمل های فیبر ممکن است به تنظیم حرکات روده کمک کنند، اما نوشیدن آب کافی ضروری است.
- پروبیوتیک ها: پروبیوتیک ها ممکن است به بازیابی سلامت روده و رفع اسهال کمک کنند.
به نقل از pmc.ncbi.nlm.nih.gov:
Ciprofloxacin: A first-line antibiotic recommended by the World Health Organization (WHO) for treating shigellosis.
سیپروفلوکساسین: یک آنتیبیوتیک خط اول که توسط سازمان بهداشت جهانی (WHO) برای درمان شیگلوز توصیه شده است.
روش های تشخیص اسهال خونی باکتریایی و انگلی
متخصص گوارش یا پزشک عمومی برای تشخیص دیسانتری باکتریایی یا انگلی، آزمایشات بررسی مدفوع تجویز میکند.
همچنین در طول ویزیت اولیه او درباره علائم، حال فعلی بیمار و مشاهدات او در تعداد دفعات دفع سوالاتی می پرسد.
آزمایشاتی که نسبت به شرایط هر بیمار تجویز می شود عبارتند از:
- آزمایش خون
- نمونه مدفوع برای آزمایش التهاب، باکتری یا انگل
- سونوگرافی یا سی تی اسکن
- اگر آزمایش خون و نمونه های مدفوع علت اصلی اسهال خونی را نشان ندهند، پزشک ممکن است آزمایشه ای تصویربرداری را برای بررسی کل مشکلات سیستم گوارش تجویز کند.
اگر با وجود این آزمایش ها علت ناشناخته باقی بماند، بیمار باید از نظر ابتلا به سندرم روده تحریک پذیر را آزمایش دهد. افراد مبتلا به این بیماری دارای سیستم گوارشی هستند که به نظر معمولی می رسد اما آنطور که باید عمل نمی کند.
در صورتی که به هر کدام از بیماریهای مقعدی مانند بواسیر یا هموروئید، شقاق مقعدی، زگیل تناسلی و… مبتلا هستید، حتما در ویزیت اولیه پزشک خود را مطلع کنید.
سایر مواردی که به باید اطلاع دهید: سابقه بیماری روده ای، سابقه مصرف مواد مخدر و اعتیاد، مصرف هرگونه دارو.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اسهال خونی ممکن است نشانه یک اورژانس پزشکی باشد، بنابراین فرد باید در اسرع وقت با پزشک مشورت کند.
اگر علاوه بر اسهال قرمز، علائم زیر را نیز داشته باشید، باید با پزشک تماس بگیرید:
- لرز
- اسهالی که بیش از 2 روز طول بکشد
- غش
- تب
- اسهال شدید
- استفراغ
- گرفتگی شدید شکم
در حالی که اسهال همیشه جای نگرانی ندارد، خونریزی شدید یا مداوم ممکن است یک اورژانس پزشکی باشد. هر کسی که نگران مدفوع قرمز است باید در اسرع وقت با پزشک صحبت کند.
عوارض اسهال خونی
شایع ترین خطر و تهدید اسهال خونی برای سلامتی انسان، یا هر نوع اسهال، کم آبی بدن است. اگر شما یا فرزندتان اسهال مزمن خونی دارید، توجه کنید که حتما باید در طول روز آب زیاد بنوشید.
سایر عوارض اسهال خونی مربوط به کم آبی بدن بوده و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- کاهش شدید سطح پتاسیم در بدن، که می تواند باعث تغییرات ضربان قلب تهدیدکننده زندگی شود
- تشنج
- سندرم اورمیک همولیتیک (نوعی آسیب کلیوی)
عوارض دیگر اسهال خونی عبارتند از:
- مگاکولون سمی
- پرولاپس رکتوم
روشهای پیشگیری از ابتلا به ویروس اسهال خونی
بهترین روش برای جلوگیری از ابتلا به هر نوع ویروس اسهال خونی، رعایت بهداشت درست و تمرین رعایت آن در طول روزمره است. یکی از اصولی ترین نکاتی که باید هر کودک یا شخص بزرگسال رعایت کند، شستن دست ها قبل و بعد از غذا، به خصوص قبل و بعد از استفاده از سرویس بهداشتی است. در صورتی که از سرویس بهداشتی عمومی استفاده می کنید، حتما با الکل نیز دستان خود را ضد عفونی کنید.
سایر روشها برای پیشگیری از ابتلا به ویروس اسهال عبارت است از:
- میوه ها را قبل از خوردن پوست کنده و حتما سبزیجات و میوه ها را قبل از مصرف درست بشویید.
- مواد غذایی میتوانند حامل باکتری اسهال باشند در نتیجه باید به طور کامل پخته شوند.
- لوازم خصوصی خود را اعم از مسواک، لیوان و حوله را با دیگران به اشتراک نگذارید.
- مطمئن شوید آب آشامیدنی که در طول روز می نوشید یا حتی برای مسواک زدن استفاده می کنید، پاکیزه باشد. به منظور رعایت این اصول، مصرف آب معدنی برای نوشیدن، استفاده از قرص های کلر و دستگاه های تصفیه آب خانگی بهترین انتخاب برای تضمین سلامت شما و کل اعضا خانواده هستند.
- تماس خود را با افرادی که اسهال خونی دارند قطع کنید زیرا این ویروس به راحتی قابل انتقال است.
از آنجا که پاستوریزاسیون روندی بوده که باکتری ها را نابود میکند، در صورت سفر به هر شهر یا منطقه ای که بهداشت ضعیفی دارد، حتما مواد غذایی پلمپ تهیه کرده و با خود به همراه داشته باشید. حتی کنسرو ها را به طور کامل روی حرارت مستقیم جوشانده و پس از اطمینان مصرف کنید.
همچنین در این مناطق از مصرف هرگونه مواد غذایی باز، آب آشامیدنی، نوشیدنی های همراه با یخ بدون درپوش جدا خودداری کنید.
