آبسه مقعدی چیست؟ {درمان خانگی، متخصص و دارو} + عکس

آبسه مقعدی یا آبسه آنورکتال چیست؟ این بیماری به بروز آبسه در اطراف مقعد و یا درست در سوراخ مقعد (یا در جداره راست‌روده) اطلاق می‌شود. به بیانی دیگر می‌توان گفت هرگاه دهانه غده‌هایی که در نزدیکی مقعد هستند بسته شوند، غده دچار عفونت شده و در نتیجه متورم و حاوی چرک خواهد شد و آبسه پدید می‌آید.

شایع ترین نوع، آبسه پری‌آنال است. این نوع اغلب به صورت تورم دردناک و شبیه جوش در نزدیکی مقعد ظاهر می‌شود. ممکن است قرمز‌رنگ و در لمس گرم باشد. آبسه‌های مقعدی که در بافت‌های عمیق‌تر قرار دارند، کمتر شایع هستند و ممکن است کمتر قابل مشاهده باشند.

علت ایجاد آبسه مقعدی چیست؟

آبسه مقعدی در اغلب موارد به علت وجود باکتری های استافیلوکوک و اشرشیاکولی در ناحیه مقعد بروز کرده و گاهی اوقات نیز ناشی از برخی قارچ ها ایجاد می‌شود.

به طور کلی دو عامل زیر به عنوان اصلی‌ترین علت ایجاد آبسه مقعدی در زنان، مردان و کودکان شناخته می‌شوند:

• عفونت‌های منتقله از راه جنسی
• غده‌های مقعدی مسدود شده

ریسک ابتلا به آبسه در چه افرادی بالاتر است؟

همچنین گروهی از افراد به علت دارا بودن شرایط خاص خود احتمال بیشتری برای ابتلا به این بیماری دارند. از جمله‌ آن‌ها می‌توانیم به این موارد اشاره کنیم :

• کولیت
• بیماری التهابی روده مانند بیماری کرون یا کولیت زخمی
• دیابت
• دیورتیکولیت
• بیماری التهابی لگن (PID)
• رابطه جنسی مقعدی
• استفاده از داروهایی مانند پردنیزون
• ایدز
• بارداری
• سل
• آپاندیسیت
• شقاق مقعدی
• قرار دادن اجسام خارجی در داخل مقعد
• بیماری‌ های مقاربتی

مطلب پیشنهادی: فیستول چیست و چگونه باید از آن جلوگیری کرد؟

آبسه مقعدی علائم

این بیماری به دلیل شبیه بودن علائم با بیماری فیستول یا بواسیر ممکن است به اشتباه تشخیص داده شود. (برای بررسی علائم تفاوت بواسیر با آبسه مقعد را بخوانید) پس توجه به علائم و مراجعه به پزشک جهت تشخیص درست بیماری، امری ضروری است. مهم‌ترین علائم وجود آبسه در مقعد به این شرح است:

• بروز یک برآمدگی دردناک شبیه جوش مقعدی
• درد هنگام لمس مقعد یا درد ضربان دار
• تب
• قرمزی و التهاب و یا ورم بافت‌های اطراف مقعد
• بدن درد
• بی اشتهایی
• درد شدید در لبه مقعد
• یبوست یا درد ناشی از حرکات روده
• خروج خون و چرک

علائم گسترش عفونت آبسه مقعدی

اگر به موقع برای درمان آبسه سطحی که علائم آن در بالا گفته شد اقدام نکنید، عفونت به بافت‌های اطراف گسترش پیدا کرده و عوارض جدی‌تری ایجاد می‌کند. از مهم‌ترین علائم گسترش عفونت آبسه مقعدی می‌توان به تورم شدید و درد مزمن در ناحیه لگن و مقعد اشاره کرد که معمولا هنگام نشستن و اجابت مزاج تشدید می‌شود.

همچنین علائم عمومی عفونت شدید شامل ضعف، تب یا در موارد پیشرفته‌تر، سپسیس یا عفونت گسترده خون است.

فرق آبسه مقعدی و فیستول

اگر عفونت آبسه به‌موقع درمان نشود، می‌تواند منجر به ایجاد فیستول مقعدی شود. اگرچه علائم آبسه و فیستول تا حدی به یکدیگر شباهت دارند، اما این دو عارضه از نظر ماهیت با هم متفاوت‌اند. آبسه مقعدی در واقع یک کیسه پر از چرک است که در زیر پوست اطراف مقعد شکل می‌گیرد، در حالی که فیستول مقعدی را می توانیم اتصال غیر طبیعی میان دو بافت یعنی مقعد (رکتوم) و پوست اطراف مقعد معرفی کنیم.

گاهی پس از تخلیه آبسه حدود دو هفته زمان نیاز است تا علائم بیماری به طور کامل محو شوند، اما در صورتی که دهانه ایجاد شده برای تخلیه ( چه به صورت خود به خود و چه از طریق جراحی برای تخلیه ) بسته نشود، فیستول مقعدی ایجاد می گردد. این مجرای ایجاد شده باعث می‌شود محتویات روده بزرگ به سطح پوست راه پیدا کرده و علائم آزاردهنده ایجاد کند. بهترین راه درمان فیستول مقعدی، لیزر درمانی است.

مطلب پیشنهادی: لیزر فیستول (درمان قطعی)

• در صورتی که فیستول از عضله اسفنکتر خارجی بگذرد، از نوع HIGH است.
• در صورتی که فیستول مسیر کوتاهی داشته و اسفنکتر خارجی را در برنگیرد از نوع LOW می‌باشد.

تفاوت آبسه مقعدی و بواسیر

بواسیر سفت تر است، در حالی که آبسه ها موقعی که لمسشان میکنید، گرم و حساس هستند. آبسه می تواند عوارضی ایجاد کند و در صورت عدم درمان منجر به تب، لرز و سایر علائم آزاردهنده می شود. بواسیر معمولا از همان ابتدا آزاردهنده است. آبسه پرینه یک بیماری دردناک ناشی از گرفتگی غده مقعدی است.

مطلب پیشنهادی: لیزر بواسیر و عمل جراحی هموروئید

آبسه مقعدی و بواسیر دو نوع از بیماری‌های پوستی مقعدی هستند که باعث تورم و التهاب در منطقه مقعدی می‌شوند. با این حال، دو بیماری دارای تفاوت‌ هایی هستند:

1. آبسه مقعدی: در این بیماری، بافت‌های پوستی در ناحیه مقعدی به دلیل تحریک شدن یا عفونت‌ های باکتریایی یا قارچی تورم و التهاب دارند. علائم آبسه مقعدی شامل خارش، سوزش، درد و تورم در منطقه مقعدی هستند. این بیماری عموماً با درمان‌های خانگی مانند استفاده از آب گرم و مصرف داروهای ضد التهاب و ضد باکتری تسکین پیدا می‌کند.
2. بواسیر: در این بیماری، رگ‌های خونی در منطقه مقعدی به دلیل فشار زیاد و یا تحریک شدن تورم می‌کنند. علائم بواسیر شامل خونریزی، درد، سوزش و تورم در منطقه مقعدی هستند. بواسیر عموماً با درمان‌های خانگی مانند تغییر در رژیم غذایی، استفاده از داروهای ضد التهاب و ضد درد و عمل جراحی در موارد شدیدتر درمان می‌شود.

بنابراین، تفاوت اصلی بین آبسه مقعدی و بواسیر یا هموروئید در علت بروز، علائم و درمان آن‌ها است. به هر حال، در صورت بروز هر یک از این بیماری‌ها، بهتر است به پزشک مراجعه کرده و درمان مناسب را انجام داد.

آیا بواسیر همان آبسه است؟

خیر. درست است که آبسه یک توده عفونی بوده و بواسیر هم می‌تواند همراه با عفونت باشد، اما نوع عفونت آنها نیز یکی نیست.

پیشگیری از ابتلا به فیستول با درمان آبسه مقعدی

همان طور که ذکر کردیم یکی از مهم‌ترین علل ایجاد بیماری های ناحیه ی مقعد مانند شقاق و فیستول، ابتلا به آبسه و عدم درمان به موقع آن می‌باشد. از همین روی توصیه می کنیم، جهت پیشگیری از ابتلا به فیستول مقعدی در صورت مشاهده هر یک از علائم آبسه مقعدی مثل درد، تورم، قرمزی و … جهت درمان آبسه مقعدی و جلوگیری از عفونت‌های شدید این بیماری به پزشک متخصص یا جراح فیستول مراجعه نمایید.

برای درمان آبسه مقعدی به چه پزشکی مراجعه کنیم؟

معمولا برای تشخیص و درمان آبسه آنال باید به جراح کولورکتال یا جراح عمومی مراجعه کرد، زیرا در اغلب موارد تنها روش مؤثر درمان، تخلیه آبسه از طریق جراحی یا لیزر است. هرچند بسیاری از بیماران در ابتدا به متخصص گوارش یا متخصص پوست مراجعه می‌کنند، اما در نهایت برای درمان قطعی به پزشک جراح ارجاع داده می‌شوند.

تشخیص آبسه مقعدی و معاینه

تشخیص این بیماری از طریق معاینه بالینی توسط پزشک انجام می شود. در برخی موارد آزمایش خون، ادرار و تست های تصویربرداری خاص مانند MRI در تشخیص بیماری به پزشک کمک خواهند نمود. برای تشخیص آبسه مقعدی توجه به نکات زیر الزامی است.

• درد با ضربان در ناحیه رکتوم
• شواهد خارجی آبسه ( برای مثال سفتی قابل لمس یا حساسیت احساس درد در صورت لمس ناحیه ی مقعد و اطراف آن )
• شواهد سیستمیک ( مثل عفونت )

A rectal examination may confirm an anorectal abscess. A proctosigmoidoscopy may be done to rule out other diseases.
معاینه رکتوم ممکن است آبسه آنورکتال را تایید کند. پروکتوسیگموئیدوسکوپی ممکن است برای رد سایر بیماری ها انجام شود.
در برخی موارد، سی تی اسکن، ام آر آی یا سونوگرافی برای کمک به مکان یابی چرک مورد نیاز است.

pennmedicine.org

در برخی از بیماران که علاوه بر آبسه دارای بیماری های زیر هستند ممکن است سونوگرافی یا معاینه تحت بیهوشی انجام شود:

• عفونت های مقاربتی
• بیماری التهابی روده
• بیماری دیورتیکول
• سرطان رکتوم

روش های درمان آبسه مقعدی

آبسه مقعدی در صورت عفونت و عدم تخلیه آن لازم است توسط پزشک متخصص در این زمینه تخلیه شود. پزشک با بهره گیری از بی حسی یا بیهوشی عمومی عفونت ایجاد شده را تخلیه می کند تا از شدت درد بیمار کاسته شود. پس از درمان لازم است همراه با مصرف چرک خشک کن های تزریقی و خوراکی،روزی 3 یا 4 مرتبه به مدت 20 دقیقه در لگن آب گرم حاوی بتادین بنشینید تا از عفونت مجدد زخم جلوگیری شود.

سایر دارو های مورد نیاز پس از تخلیه‌ی آبسه شامل داروهای ضد قارچ و مسهل است زیرا یبوست بیماری را تشدید می کند و لازم است مدفوع به طور کامل از بدن بیمار خارج شود تا از عود مجدد عفونت جلوگیری شود. همچنین جهت کاهش درد آبسه مقعدی پس از تخلیه استفاده از صفحه های گرم کننده و کمپرس آب گرم و یا مصرف مسکن موثر است.

داروهای موضعی برای آبسه مقعدی

استفاده از انواع پماد برای آبسه مقعدی می‌تواند از ابتلا به عفونت و جلوگیری از پیشرفت آبسه تجویز شود. البته که بهترین روش مراجعه به پزشک مرتبط پیش از هر چیز است.

1. پماد آنتی بیوتیک:

-نئوسپورین (باسیتراسین، نئومایسین، پلی میکسین B)

2. پمادهای هیدروکورتیزون 1% (برای کاهش التهاب):

3. پمادهای ضد درد:

-آماده سازی H (حاوی فنیل افرین و سایر مواد برای تسکین ناراحتی)

-Anusol HC (هیدروکورتیزون با بی حس کننده موضعی برای تسکین درد)

4. پمادهای مرطوب کننده:

-پماد شفابخش آکوافور (پترولاتوم، لانولین، گلیسیرین و …)

5. پمادهای ضد عفونی کننده:

-بتادین (پوویدون ید)

6. داروهای گیاهی یا طبیعی:

-پماد کالاندولا (برگرفته از گل همیشه بهار که برای درمان استفاده می شود)

-پماد روغن درخت چای (معروف به دلیل خاصیت ضد عفونی کننده آن)

بهترین راه درمان آبسه مقعدی با لیزر بدون جراحی

هدف از درمان آبسه، بر طرف کردن هر گونه علایم این عارضه و راحتی بیمار از درد است. درمان این بیماری با استفاده از روش جراحی و لیزر قطعی ترین پاسخدهی را داشته و امکان عود آن تقریبا صفر است. از آنجا که پزشک متخصص جراح عمومی بهترین گزینه برای درمان بیماری آبسه می باشد، وی به هر دو روش لیزر و عمل جراحی کاملا آگاه است. ولی طول دوره نقاهت از طریق درمان با لیزر کاملا کوتاه تر بوده و از طرفی این روش به صورت بی حسی موضعی انجام می شود. در نتیجه بیمار بیهوشی را تجربه نمی کند.

 بعد از درمان آبسه مقعد لازم است موارد زیر را رعایت نمایید:

• بهتر است تا بهبودی کامل از توالت فرنگی استفاده نکنید.
• با مصرف مواد غذایی حاوی فیبر از بروز یبوست جلوگیری کنید.
• پس از دفع مدفوع خود را با آب گرم بشویید.
• هیچ گاه دفع مدفوع را به تاخیر نیاندازید
• پیاده روی را جز فعالیت های روزانه خود قرار دهید.
• از مصرف صابون های معطر خودداری کنید.

درمان خانگی آبسه مقعدی

استفاده از درمان های خانگی در برخی از موارد و در صورتی که میزان عفونت کم باشد، می تواند به درمان آبسه مقعد کمک نماید همچنین استفاده از این درمان ها می تواند میزان عفونت و التهاب ایجاد شده ناشی از آبسه را کاهش دهد. برخی از روش های درمان خانگی آبسه مقعدی به این شرح است:

زنجبیل

برای این منظور چند تکه زنجبیل تهیه نموده و آن قدر آن را بجوشانید تا نرم شده و به شکل خمیر درآید، سپس مقداری چربی یا پی گاو را ذوب نموده و با آن مخلوط کنید تا به شکل شیاف درآمده و هر شب مقداری از آن مورد استفاده قرار دهید.

آب کلم

آب کلم دارای ماده ای به گلوماتین است که در عملکرد طبیعی روده بسیار موثر خواهد بود،برای این منظور مقدار آب کلم را تهیه نموده و روزی یک الی دو بار میل کنید. آب کلم با نرم کردن مدفوع از ایجاد یبوست جلوگیری نموده و درد ناشی از آبسه مقعدی را کاهش می دهد.

کمپرس آب گرم

کمپرس گرم گردش خون در این ناحیه را افزایش داده و چرک و عفونت موجود در ناحیه ی درگیر را رقیق می نماید که این امر در کاهش درد ناشی از این بیماری موثر است. آبسه های کوچکتر به کمپرس آب گرم پاسخ مثبت داده و به سرعت درمان می شوند.

ویتامین C

این ویتامین نقش موثری در درمان آبسه مقعدی داشته و آن را از پیشرفت و ایجاد فیستول مقعدی در امان می دارد، مصرف روزانه 1000 میلی گرم از این ویتامین توصیه می شود زیرا بیشتر از این مقدار موجب اسهال و آسیب بیشتر این بیماری می شود.

گیاه بارهنگ

برای استفاده از این گیاه برگ آن را در آب داغ بریزید و سپس خورد کرده و بر روی آبسه قرار دهید، محل ایجاد عفونت را به وسیله فویل بپوشانید. در کنار استفاده از این روش استفاده از دمنوش گیاه افسنطین نیز توصیه می شود.

سبوس گندم

مقدار سبوس گندم در یک پارچه توری بریزید، سپس آن را در چهار لیتر خیس کنید  و اجازه دهید برای 12 ساعت خیس بخورد، سپس بدون آنکه کیسه سبوس را خارج کنید آب آن را گرم نموده و برای 5 یا 6 دقیقه در آن بنشیند و سپس محل مقعد را به آرامی خشک کنید. این روش را باید روزانه تکرار کنید.

نارون

این گیاه یکی از بهترین درمان ها برای  کاهش التهابات آبسه مقعدی به شمار می رود، مصرف چای نارون لوله های گوارشی را با یک لایه محافظ مخاط پوشش می دهد و از آسیب های بیشتر آن جلوگیری می کند. اما این روش تنها جنبه کنترلی و حفاظتی داشته و در درمان قطعی این بیماری موثر نخواهد بود.

سنفیتون

این گیاه دارای گلبرگ هایی به رنگ های سفید، آبی و بنفش است که می توانید  آن را به صورت پودر و یا همراه با روغن جوانه گندم تهیه نموده و بر روی موضع استعمال کنید. این دارو علاوه بر تسکین علائم آبسه مقعدی از جمله کاهش درد می تواند در درمان این بیماری نیز موثر واقع گردد.

مصرف فیبر

مصرف این ماده غذایی کمک بسیاری به درمان این بیماری می نماید، زیرا که ایجاد یبوست جلوگیری خواهد نمود و این امر تاثیر بسیاری در درمان آبسه مقعد دارد.از جمله مواد دارای فیبر می توانیم  به انواع میوه ها و سبزیجات تازه، حبوبات، نان گندم و جو دوسر اشاره کنیم.

عرق بومادران

یکی از دیگر از مواردی که در درمان آبسه مقعد موثر است، عرق بومادران می باشد برای انجام این درمان لازم است مخلوطی از نصف استکان عرق بومادران و نصف استکان آلوئه ورا تهیه نموده و قبل از هر وعده غذایی مصرف کنید.

اسفرزه

برای انجام این روش درمانی لازم است، بعد از وعده های شام و نهار دو قاشق غذاخوری اسفرزه، را یک لیوان آب شیرین شده بریزد و اجازه دهید تا لعاب دهد و میل کنید. توجه داشته باشید بعد از خوردن آن حتما یک لیوان آب نیز میل کنید.

عوارض آبسه مقعدی در صورت عدم درمان

اگر آبسه مقعدی به موقع درمان نشود، می‌تواند باعث درد شدید و ثابت در اطراف مقعد، تب، لرز و اختلال در اجابت مزاج شود و عفونت ممکن است به بافت‌های اطراف گسترش یافته و باعث تخریب بافت سالم شود. یکی از شایع‌ترین عوارض این بیماری فیستول مقعدی است که در موارد پیشرفته ممکن است نیاز به جراحی پیچیده و برداشتن بافت مرده داشته باشد.

عدم درمان به موقع آبسه برای چه افرادی خطرناک است؟

این افراد در صورت تاخیر در درمان آبسه مقعدی، بیشتر در معرض عفونت شدید و عوارض جدی قرار می‌گیرند.

• افراد مسن
• مبتلایان به دیابت
• کسانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند

علت عود و برگشت آبسه مقعدی

در ادامه رایج‌ترین دلایل عود و برگشت آبسه مقعدی را بررسی می‌کنیم:

• درمان ناقص اولیه: اگر تخلیه آبسه به‌ طور کامل انجام نشود یا عفونت ریشه‌ای به‌طور کامل از بین نرود، احتمال بازگشت آبسه وجود دارد.
• وجود فیستول مقعدی پنهان: فیستول می‌تواند مسیر عفونت را نگه دارد و باعث تجمع مکرر چرک و تشکیل مجدد آبسه شود.
• ضعف سیستم ایمنی بدن: افراد مبتلا به بیماری‌هایی مانند دیابت، HIV یا کسانی که داروهای سرکوب‌کننده ایمنی مصرف می‌کنند، بیشتر در معرض عود آبسه هستند.
• عدم رعایت بهداشت فردی: شستشوی ناکافی ناحیه مقعد، نشستن طولانی یا یبوست مکرر می‌تواند احتمال بروز مجدد عفونت را افزایش دهد.
• عوامل مرتبط با آناتومی و بیماری‌های همراه: ساختار پیچیده مجاری مقعدی یا بیماری‌های زمینه‌ای می‌تواند خطر عود را افزایش دهد.
• مشکلات حین عمل و پس از آن: استفاده ناکافی از درمان مناسب، خطاهای حین تخلیه یا مراقبت‌های ناکافی بعد از عمل، می‌تواند باعث برگشت آبسه شود.

روش‌های پیشگیری از ایجاد آبسه در مقعد و اطراف آن

پیشگیری یا درمان سریع بیماریهای مقاربتی STDs ممکن است از تشکیل آبسه مقعدی جلوگیری کند. در صورتی که از قبل توده متورم دارید، برای جلوگیری از بدتر شدن آن از کاندوم در حین مقاربت، از جمله رابطه مقعدی، برای عدم پیشروی چنین عفونت هایی استفاده کنید. در نوزادان و کودکان نوپا، تعویض مکرر پوشک و تمیز کردن مناسب هنگام تعویض پوشک می‌تواند به پیشگیری از شقاق مقعد و آبسه کمک کند.

سایر کارهایی که میتوانید به منظور جلوگیری از به وجود آمدن این توده های دردناک انجام دهید، عبارتند از:

1. بدن خود را هیدراته نگه داشته و مایعات زیاد مصرف کنید.
2. غذاها و میان وعده های سبک و سرشار از فیبر به همراه سبزیجات بخورید.
3. از نشستن طولانی مدت طوری صندلی به خصوص در محل کار خود اجتناب کنید.
4. عادات روده ای منظم داشته باشید و مدفوع خود را مدت طولانی داخل روده ها نگه ندارید.
5. از رابطه مقعدی خودداری کنید زیرا باعث فشار شدید به عضلات اطراف مقعد (اسفنکتر های خارجی و داخلی) میشود.
6. بیماری های مشابه آبسه مقعدی مانند بواسیر یا شقاق را فورا درمان کنید.

از شما تشکر میکنیم که ما را تا انتهای مقاله درمان آبسه مقعدی و آبسه چیست دنبال کردید.❤️

سوالات متداول