فیستول در بارداری | روشهای درمان و پیشگیری

رشد نوزاد در داخل رحم زنان را با چالش های متعددی مواجه می کند که شامل تغییرات خلقی و تغییرات فیزیکی می شود. همراه با تغییرات فیزیکی، تغییرات هورمونی باعث می شود که مادران آینده و مادران جدید احتمال ابتلا به بیماری های خاص مانند دیابت بارداری، واریس و غیره را داشته باشند. یکی از شرایط بسیار دردناک و شرم آور ایجاد فیستول در بارداری یا پس از زایمان است.

بارداری اتفاقی است که یکی از زیباترین دوران برای مادران را رقم میزند. اما این مورد مهم را نیز باید مادران بدانند که در نه ماهه بارداری و پس از زایمان، بدن زنان با تغییرات هورمونی بی‌ شماری مواجه می‌ شود تا جنین را در بدن جای داده، آن را پرورش دهد و اجازه دهد که نوزاد در سلامت کامل از بدن خارج شود. بدیهی است که این اتفاق کوچکی نیست.

علائم فیستول در بارداری چیست؟

فیستول مامایی سوراخ یا کانالی است که بین واژن و راست روده یا مثانه به دلیل انسداد طولانی زایمان ایجاد شده و باعث می‌ شود مادر بارداری را در معرض خطر بی اختیاری ادرار یا مدفوع قرار دهد.

تشخیص زودهنگام علائم فیستول مقعدی برای تشخیص و مدیریت به موقع بسیار مهم است. در دوران بارداری، تغییرات هورمونی و استرس فیزیکی روی بدن ممکن است علائم را تشدید کند. مادران باردار اغلب با تجربه یک یا چند مورد از موارد زیر به وجود فیستول در بدن خود پی می برند:

• درد و ناراحتی: درد مداوم در اطراف مقعد یکی از علائم اولیه است. این درد ممکن است در طول اجابت مزاج، نشستن یا ایستادن طولانی مدت تشدید شود.
• تورم یا تشکیل توده: زمانی که بعد از دفع تلاش برای شستن خود دارند، ممکن است یک آبسه مقعدی کوچک را حس کنند. وقتی آن را لمس میکنید میتواند دردناک باشد.
• ترشحات: ترشح بد بوی چرکی یا جاری شدن خونابه از دهانه نزدیک مقعد نشانه مشخصی از فیستول است. در اغلب مواقع ترشحات مداوم ناحیه مقعد را حساس کرده و باعث خارش باسن و سوزش مقعدی میشود.
• تب: در برخی موارد، عفونت مرتبط با فیستول می تواند منجر به تب و ناهنجاری های سیستمیک شود که نشان دهنده نیاز به مداخله فوری مراقبت های پزشکی است.
• آبسه های مکرر: زنان ممکن است متوجه آبسه هایی شوند که پشت سر هم ایجاد شده و خود به خود یا با فشار دست تخلیه می شوند. این آبسه ها نشان دهنده فیستول در لایه های زیرین پوست هستند.

دلایل ایجاد فیستول مقعدی در بارداری

اگر متوجه شوید که چه عاملی باعث ایجاد فیستول در طی بارداری شما شده است، با رفع علت میتوانید عوارض آن را کاهش داده و علائم بیماری را نیز به خوبی مدیریت کنید. دلایل به وجود آمدن فیستول حاملگی عبارتند از:

• آبسه در داخل یا خارج از مقعد: آبسه های مقعدی علت اصلی ایجاد فیستول در بارداری هستند. عود یا ترکیدن آبسه باعث تشکیل تونلی شده که غده مقعد را به پوست متصل کرده و منجر به ایجاد فیستول می شود.
• تغییرات هورمونی: تغییرات هورمونی در دوران بارداری می تواند باعث تضعیف سیستم ایمنی بدن شده و مادران باردار را مستعد ابتلا به عفونت هایی کند که ممکن است باعث ایجاد فیستول شود.
• فشار روی کف لگن: رحم با بزرگ شدن، بر کف لگن و بافت‌ های اطراف آن فشار وارد کرده که در این دسته از زنان منجر به عوارضی مانند فیستول مقعدی می‌ شود.
• یبوست مزمن: زنان باردار اغلب به دلیل تغییرات هورمونی و مکمل های آهن دچار یبوست می شوند. زور زدن دائمی با هر دفع می تواند باعث آسیب به غدد و بافت های مقعدی شود و خطر آبسه و تشکیل فیستول را افزایش دهد.
• شرایط از قبل موجود: زنان مبتلا به بیماری کرون، کولیت اولسراتیو یا سایر بیماری های التهابی روده در معرض خطر بیشتری برای ایجاد فیستول مقعدی در دوران بارداری هستند.

روش های پیشگیری از ایجاد

بسیاری از بیماران ادعا دارند که به وجود آمدن فیستول اجتناب ناپذیر است. ممکن است این حرف تا حدودی درست باشد. اما در صورتی که مطمئن باشید روشهای زیر را دنبال می کنید، این احتمال را به حداقل می رسانید:

• رعایت بهداشت مقعد: تمیز و خشک نگه داشتن ناحیه اطراف مقعد برای جلوگیری از عفونت بسیار مهم است. پس از اجابت مزاج از دستمال مرطوب بدون عطر یا آب گرم استفاده کنید تا تحریک را به حداقل برسانید.
• داشتن رژیم غذایی با فیبر بالا: مصرف غذاهای غنی از فیبر مانند میوه ها، سبزیجات و غلات کامل می تواند به جلوگیری از یبوست و کاهش فشار در حین حرکات روده کمک کند.
• هیدراته نگه داشتن بدن: نوشیدن آب کافی به هضم درست غذا در دستگاه گوارش کمک می کند و از سفت شدن مدفوع، پیش ساز رایج شقاق و آبسه مقعدی جلوگیری می کند.
• ورزش منظم: ورزش های سبک تا متوسط، مانند پیاده روی یا یوگای قبل از تولد، منظم بودن روده را بهبود بخشیده و گردش خون را تقویت میکنند.
• درمان سریع آبسه: اگر متوجه تورم، درد یا قرمزی در اطراف مقعد شدید، فوراً با جراح عمومی یا متخصص کولورکتال مشورت کنید تا از پیشرفت آبسه به فیستول جلوگیری کرده باشید.

درمان آبسه و فیستول مقعد در بارداری

زمانی که متوجه شدید به فیستول در بارداری دچار هستید، بیش از هر نکته دیگری باید به روش درمان انتخابی خود دقت کنید. زیرا این روش فقط بر سلامت شما اثر نگذاشته، بلکه ممکن است انجام روش نامناسب برای وضعیت نوزاد خطرناک باشد. بسته به شدت بیماری، روش های درمان میتواند از درمان خانگی شروع شده تا به جراحی برسد.

1. روشهای درمان بدون جراحی

برای موارد خفیف یا در اوایل بارداری، پزشک اغلب یکی از روش های خانگی را توصیه میکند که کاملا برای سلامت مادر و جنین بی ضرر باشد.

• حمام سیتز گرم: نشستن در آب گرم چندین بار در روز و قرار دادن این ناحیه داخل آب گرم می تواند درد را کم کرده، تورم را کاهش دهد و باعث بهبودی شود.
• آنتی بیوتیک ها: در صورت وجود عفونت، قبل از شروع هر درمان اساسی، نیاز به خشک کردن عفونت از طریق استفاده از طیف وسیعی از آنتی بیوتیک ها است.
• تسکین درد: در صورتی که پزشک با استفاده از مسکن های بدون نسخه مانند استامینوفن موافقت کند، می توانید برای تسکین درد مصرف کنید.

2. روش های درمان تهاجمی (جراحی، ستون و…)

در موارد شدیدتر، یکی از روش های جراحی برای درمان ضروری هستند. اما از آنجایی که مادران باردار به دلیل حفظ سلامت جنین خود مجاز به انجام جراحی نیستند، باید تا بعد از زایمان دست نگه دارند. بنابراین موارد زیر تنها جهت اطلاع شما از روشهای عمل جراحی فیستول معرفی شده اند:

• قرار دادن ستون: ستون نوعی نخ جراحی ترمیم کننده است که در فیستول قرار می گیرد تا آن را باز نگه داشته تا به مرور زمان تخلیه کند. این تخلیه از عفونت های مختلف جلوگیری می کند. برای زنان باردار در ماه های آخر که خطر سقط کمتر است، شاید پزشک نخ ستون را قرار دهد.
• فیستولوتومی: شامل بریدن کل مجرای فیستول برای ترمیم است. با این حال، این روش اغلب تا پس از زایمان به تعویق می افتد که عوارض آن گریبانگیر مادر و جنین نشود.
• جراحی فلپ پیشرفته: این راه برای فیستول های پیچیده استفاده می شود، زیرا تکنیک آن شامل ترمیم فیستول با قسمتی از پوست خود بدن است. معمولاً برای درمان پس از زایمان اختصاص دارد.

سوالات متداول درباره فیستول بارداری و بعد زایمان